{"id":1185,"date":"2018-10-23T13:33:14","date_gmt":"2018-10-23T13:33:14","guid":{"rendered":"http:\/\/88.150.142.2\/~wciaorg\/?p=1185"},"modified":"2020-11-25T16:43:30","modified_gmt":"2020-11-25T16:43:30","slug":"arddangosfa-merched-rhyfel-a-heddwch","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/cymru.global\/cy\/uncategorized-cy\/arddangosfa-merched-rhyfel-a-heddwch\/","title":{"rendered":"Arddangosfa ‘Merched, Rhyfel a Heddwch’"},"content":{"rendered":"

Written on 04-08-2017 by Ffion Fielding<\/strong><\/p>\n

<\/a><\/strong><\/p>\n

Bydd ffotonewyddiadurwr o fri rhyngwladol yn arddangos ei gwaith yng Nghymru am y tro cyntaf yn yr arddangosfa \u201cMenywod, Rhyfel a Heddwch\u201d, a ariennir gan y Loteri Genedlaethol.<\/p>\n

Yn y 100 mlynedd ers y Rhyfel Byd Cyntaf, beth yw effaith rhyfel ar fenywod yng Nghymru, a beth yw eu cyfraniad i’r broses o geisio sicrhau heddwch?<\/strong> Dyna’r cwestiwn y byddwn yn ceisio ei ateb gyda Lee Karen Stow<\/a>, ffotonewyddiadurwr, yn ein harddangosfa ddiweddaraf: Menywod, Rhyfel a Heddwch<\/a>.<\/p>\n

Cynhelir yr arddangosfa – a ariennir trwy Gronfa Dreftadaeth y Loteri fel rhan o’r prosiect Cymru dros Heddwch – gan Gynulliad Cenedlaethol Cymru yn y Senedd yng Nghaerdydd o 8 Awst 2017 hyd at ddiwedd mis Medi.<\/p>\n

Ffotonewyddiadurwr o swydd Efrog yw Lee Karen Stow ac fe arddangosir ei gwaith ledled y byd – yn cynnwys Prifysgol Caergrawnt a phencadlys y Cenhedloedd Unedig yn Efrog Newydd. Mae hi wedi teithio’r byd yn casglu hanesion o ryfel a heddwch, ac am y tro cyntaf yr haf hwn, bydd detholiad o’i gwaith yn cael ei arddangos yng Nghymru.<\/p>\n

Daeth yr ysbrydoliaeth ar gyfer ei gwaith dogfennol o’i hymweliad \u00e2 Sierra Leone yn 2007, lle cyfarfu \u00e2 menywod a oedd wedi’u dadleoli gan ddegawd o ryfel cartref. Ers hynny mae wedi teithio’r byd yn cofnodi straeon personol menywod am ryfel a gwrthdaro, a straeon menywod sy’n ymgyrchu dros heddwch.<\/p>\n

Meddai Lee Karen Stow: “Yn 2017, gofynnodd Cymru dros Heddwch i mi dynnu lluniau rhai o’r menywod lawer yng Nghymru sydd \u00e2 phrofiad o ryfel a gwrthdaro neu yr effeithiwyd arnynt gan ryfel a gwrthdaro, a straeon yr ychydig fenywod hynny sydd wedi ymgyrchu, ac sy’n parhau i ymgyrchu, yn y gobaith o sicrhau heddwch. O\u2019r wynebau a welir ar y waliau, nid ydynt ond yn ychydig o’r unigolion niferus na chlywyd eu hanes eto. Ein gobaith yw y bydd yr arddangosfa hon yn ennyn sgwrs am bresenoldeb hanesyddol a pharhaus rhyfel yn ein bywydau, ac am yr ymdrechion parhaus i sicrhau heddwch.”<\/p>\n

I helpu i nodi canmlwyddiant y Rhyfel Byd Cyntaf, bydd prosiect Cymru dros Heddwch, a ariennir gan y Loteri Genedlaethol, yn ceisio cael 100,000 i ddysgu o adegau rhyfel – ac o adegau heddwch – i ddatgelu hanesion nas adroddwyd cyn hyn ac i ddangos r\u00f4l bwysig Cymru yn yr hanes hwn.<\/p>\n

Ysbrydoli’r genhedlaeth nesaf<\/strong><\/p>\n

Mae gwaith Lee hefyd wedi ysbrydoli’r genhedlaeth nesaf o ffotonewyddiadurwyr, diolch i brosiect cysylltiedig arianwyd gan Swyddfa\u2019r Gomisiwn Ewropeaidd yng Nghymru. Tra oedd Lee yn ymweld \u00e2 Chymru, fe’i ffilmiwyd gan Ffotogallery<\/a>, yr asiantaeth genedlaethol ar gyfer ffotograffiaeth yng Nghymru, yn siarad am ei gwaith \u00e2 myfyrwyr ffotograffiaeth o Ysgol Uwchradd yr Eglwys Newydd, Caerdydd. Defnyddiwyd y ffilm honno fel ysbrydoliaeth mewn cyfres o weithdai mewn chwe ysgol yn ne Cymru, a gynhyrchodd ffilmiau dogfen am stor\u00efau heddwch yn eu cymunedau. Bydd modd gweld detholiad o’r ffilmiau hyn fel rhan o’r arddangosfa.<\/p>\n

Ymatebion Menywod i’r Rhyfel Byd Cyntaf<\/strong><\/p>\n

Caiff dwy o’r dogfennau hanesyddol a gedwir yn y Deml Heddwch eu harddangos ochr yn ochr \u00e2’r gwaith dogfennol, gan gynnig persbectif newydd ar effaith y Rhyfel Byd Cyntaf ar fenywod. Mae Llyfr y Cofio Cenedlaethol Cymru yn cynnwys enwau’r tua 35,000 o ddynion a menywod a fu farw yn y Rhyfel Byd Cyntaf. Bydd yr arddangosfa hon yn canolbwyntio ar y menywod a gofnodir o dan Gorfflu Cynorthwyol y Frenhines Mary. Bydd copi digidol o’r llyfr<\/a>, a gr\u00ebwyd gan Lyfrgell Genedlaethol Cymru, ar gael ochr yn ochr \u00e2’r llyfr go iawn, fel y gall pobl fwrw golwg agosach.<\/p>\n

Dogfen led anhysbys yw Deiseb Menywod dros Heddwch, 1923-24, ond mae ei stori’n un ryfeddol. Dros gyfnod o ychydig fisoedd, llofnododd 390,296 o fenywod Cymru (tua 60% o’r boblogaeth o fenywod ar y pryd) ddeiseb<\/a> yn gofyn i fenywod America arfer eu dylanwad a gofyn i’w llywodraeth ymuno \u00e2 Chynghrair y Cenhedloedd, fel ffordd o osgoi rhyfel byd echrydus arall. Bydd modd gweld wynebddalen hardd y ddeiseb a byddwn yn trafod ei hanes fel rhan o’r arddangosfa.<\/p>\n

Eglurodd Ffion Fielding, Cydlynydd Arddangosfeydd ac Ymgysylltu Cymru dros Heddwch: “Pan ddaethom yn ymwybodol o waith Lee, gwnaethom achub ar y cyfle i ddod \u00e2 ffotograffydd mor adnabyddus i Gymru. Y gobaith yw y bydd yr arddangosfa yn ysbrydoli teuluoedd i ymchwilio i’w stor\u00efau eu hunain, a’u rhannu \u00e2’r genedl drwy’r prosiect Cymru dros Heddwch.\u201d<\/p>\n

Ychwanegodd Richard Bellamy, Pennaeth Cronfa Dreftadaeth y Loteri yng Nghymru: “Diolch i chwaraewyr y Loteri Genedlaethol, rydym yn gweithio gyda chymunedau ledled Cymru i nodi Canmlwyddiant y Rhyfel Byd Cyntaf.<\/p>\n

“Mae adrodd y straeon hyn mewn cynifer o wahanol ffyrdd ag sy’n bosibl yn hanfodol o ran eu rhannu \u00e2 chynulleidfa eang fel y gallwn ddeall a dysgu am effaith rhyfel, ddoe a heddiw.”<\/p>\n

Dywedodd Anne Jones AC, Dirprwy Lywydd Cynulliad Cenedlaethol Cymru:<\/p>\n

“Braint ac anrhydedd yw cael cynnal arddangosfa Menywod, Rhyfel a Heddwch yn y Senedd, lle y bydd ochr yn ochr \u00e2’r Weeping Window<\/em>, sef y cerflun gwych o bab\u00efau gan yr artist Paul Cummins a’r dylunydd Tom Piper.<\/p>\n

“Mae’r ddwy arddangosfa yn peri inni bwyllo a meddwl am aberth cynifer o fenywod a dynion er mwyn amddiffyn democratiaeth a’n ffordd o fyw.”<\/p>\n

Drwy’r haf, fel ymateb i’r arddangosfa, byddwn yn gofyn i bobl gyfrannu hanesion y menywod yn eu bywydau y mae rhyfel wedi effeithio arnynt neu sydd wedi ymgyrchu dros heddwch. Gallwch ddilyn yr ymgyrch hon ar Twitter #menywodrhyfelheddwch, neu gallwch fynd yn uniongyrchol i’r map heddwch ar ein gwefan i ychwanegu eich stori.<\/p>\n

Merched, Rhyfel a Heddwch – Hanesion Cudd<\/a> ac Arddangosfa #MerchedRhyfelHeddwch<\/a><\/p>\n

Arddangosfa – Flickr<\/a><\/p>\n

Straeon Digidol<\/a><\/p>\n