{"id":25114,"date":"2022-03-16T15:51:49","date_gmt":"2022-03-16T15:51:49","guid":{"rendered":"https:\/\/www.wcia.org.uk\/?p=25114"},"modified":"2022-03-16T15:51:50","modified_gmt":"2022-03-16T15:51:50","slug":"yr-argyfwng-yn-wcrain","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/cymru.global\/cy\/addysg-cy\/yr-argyfwng-yn-wcrain\/","title":{"rendered":"Yr Argyfwng yn Wcr\u00e1in"},"content":{"rendered":"
\n

Adnoddau ar gyfer Trafodaeth a Gweithgareddau gyda Phlant Ysgol Uwchradd<\/strong><\/h3>\n<\/div>\n\n
\n
<\/div>\n<\/div>\n\n
\n

1. Siarad gyda phobl ifanc am ryfel:<\/strong> <\/h4>\n<\/div>\n\n
\n

Un o nodau craidd Cwricwlwm Cymru yw cefnogi pobl ifanc i ddod yn ‘ddinasyddion moesegol, gwybodus yng Nghymru a’r byd.’  Wedi dweud hynny, sut mae mynd i’r afael \u00e2 phynciau sensitif a gofidus fel rhyfel, yn enwedig pan mae’n wrthdaro fel argyfwng Wcr\u00e1in sy’n datblygu’n ddyddiol drwy’r cyfryngau?   <\/p>\n<\/div>\n\n

\n

Bydd pobl ifanc yn ymwybodol iawn o’r gwrthdaro drwy’r cyfryngau a thrwy glywed oedolion yn siarad amdano.  Drwy ei drafod gyda nhw, gallwn eu cefnogi i fod yn wybodus, i ofyn cwestiynau beirniadol a cheisio gwneud synnwyr o’r hyn sy’n digwydd.  Fe allwn ni hefyd eu cefnogi fel dinasyddion gweithgar i fod yn rhan o fentrau i helpu’r rhai sydd wedi\u2019u heffeithio gan y gwrthdaro. <\/p>\n<\/div>\n\n

\n

Dyma rai awgrymiadau o ran sut y gall ysgolion gyflwyno pwnc y rhyfel yn Wcr\u00e1in. Gallwch addasu neu ychwanegu at y rhain fel rydych chi\u2019n teimlo sy’n briodol. <\/p>\n<\/div>\n\n

\n

2. Esbonio’r gwrthdaro mewn ffordd sy’n briodol i’w hoedran:<\/strong> <\/h4>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure><\/div>\n<\/div>\n\n
\n

Y dasg gyntaf, efallai, yw esbonio’r sefyllfa i bobl ifanc mewn ffordd sy’n berthnasol iddyn nhw.\u00a0 Un ffordd o wneud hyn yw dangos tebygrwydd i sefyllfaoedd maen nhw\u2019n gyfarwydd \u00e2 nhw.\u00a0 Mae fframwaith diwylliant gangiau yn cael ei ddefnyddio yr enghraifft isod.\u00a0 Defnyddiwch neu addaswch hwn fel rydych chi\u2019n meddwl sy\u2019n addas.\u00a0 Gellir defnyddio\u2019r testun gyda delweddau fel map o\u2019r byd i ddangos lle mae Wcr\u00e1in a gwledydd NATO.\u00a0 Mae rhai cwestiynau wedi\u2019u hawgrymu isod i gefnogi pobl ifanc i archwilio materion ymhellach.\u00a0\u00a0\u00a0<\/p>\n<\/div>\n\n

\n

“Yn nhref Neuwold mae dau gang cystadleuol, y Noy Boys (NATO) a’r Ru Crew (RWSIA).  Bu heddwch rhwng y ddau ers y frwydr fawr ddiwethaf (YR AIL RYFEL BYD), gydag aelodau’r gangiau yn cyfnewid pethau roedd y lleill am eu cael (MASNACHU) \u2013 hefyd y tollau a ffyrdd o wneud pethau (DIWYLLIANT).  <\/em> <\/p>\n<\/div>\n\n

\n

Yn gynyddol, mae pethau wedi dod dan fwy o straen.  Mae’r Noy Boys wedi ehangu’n sylweddol, ac wedi symud tuag at diriogaeth y Ru Crew, gan roi cyllyll a gynnau i aelodau newydd (CALEDWEDD AC ARFAU MILWROL) y gallan nhw eu defnyddio i amddiffyn eu hunain a’r naill a\u2019r llall yn erbyn unrhyw gang allanol.  Mae’r Noy Boys hefyd yn ymfalch\u00efo mewn gadael i aelodau’r gang fynegi eu barn a chael dweud eu dweud yn y ffordd mae pethau\u2019n cael eu rhedeg (DEMOCRATIAETH) ac maen nhw wedi bod yn feirniadol o’r ffordd mae’r Ru Crew yn trefnu eu gang.<\/em> <\/p>\n<\/div>\n\n

\n

Mae’r Ru Crew yn teimlo dan fygythiad gan feirniadaeth gyson y Noy Boys ac am eu bod nhw\u2019n rhoi cyllyll a gynnau (ARFAU) i aelodau newydd (DWYRAIN EWROP), gyda rhai ohonyn nhw\u2019n arfer bod yn rhan o’r Ru Crew.  Maen nhw\u2019n rhedeg eu gang ar system awdurdodol lle gall fod yn anodd i bobl leisio barn wahanol.  Mae arweinwyr y gang yn teimlo bod hyn yn gweithio iddyn nhw ac eisiau pwysleisio eu hawdurdod yn wyneb ehangiad Noy Boys.<\/em> <\/p>\n<\/div>\n\n

\n

Mae rhai aelodau o’r Noy Boys hefyd yn perthyn i’r E-Glwb (UNDEB EWROPEAIDD).  Bu cysylltiadau da rhwng yr E-Glwb a’r Ru Crew yn y gorffennol, gyda’r ddwy ochr yn dibynnu ar y naill a\u2019r llall i gyfnewid pethau maen nhw eu hangen (MASNACHU).  Fodd bynnag, ers 2014 mae’r E-Glwb wedi bod yn fwyfwy beirniadol o’r ffordd awdurdodol mae’r Ru Crew yn gweithredu ac yn ceisio ennill rhannau o’r dref yn \u00f4l i’w cylch dylanwad drwy eu cymryd drosodd (e.e. CYFEDDIANNAETH CRIMEA). Mae cysylltiadau wedi oeri ac maen nhw hyd yn oed yn elyniaethus.<\/em> <\/p>\n<\/div>\n\n

\n

Mae’r broblem wedi dwysau oherwydd bod t\u00eem-U (WCR\u00c1IN), oedd yn arfer bod yn rhan o’r Ru Crew, wedi dod yn annibynnol ac mae’n edrych yn fwyfwy tebygol y bydden nhw\u2019n hoffi ymuno \u00e2’r E-glwb a hyd yn oed y Noy Boys.  Mae’r Ru Crew yn gweld hyn fel bygythiad uniongyrchol, oherwydd bod t\u00eem-U yn ffinio \u00e2’u tiriogaeth.  Maen nhw hefyd yn gweld t\u00eem-U fel rhan o’u gang nhw o hyd ac eisiau eu cael nhw\u2019n \u00f4l \u2013 yn rhannol i wthio’n \u00f4l yn erbyn y Noy Boys a dangos eu bod nhw\u2019n gryf ac na ellir eu hanwybyddu yn Neuwold.<\/em> <\/p>\n<\/div>\n\n

\n

I ddechrau fe wnaeth y Ru Crew fygwth t\u00eem-U ac maen nhw bellach wedi croesi i’w tiriogaeth ac yn defnyddio cyllyll, gynnau a rocedi i geisio eu gorfodi’n \u00f4l i’w gang nhw.  Mae hyn yn torri rheolau gang (CYFRAITH RYNGWLADOL) ac mae pawb yn Neuwold wedi synnu ac wedi\u2019u ffieiddio bod hyn yn digwydd. Maen nhw i gyd wedi dweud y drefn wrth y Ru Crew ac wedi cadw cefn t\u00eem-U drwy wrthod derbyn nwyddau sy’n dod gan y Ru Crew (SANCSIYNAU) nes iddyn nhw roi’r gorau i ddefnyddio grym.  Y gobaith yw y bydd hyn yn atal y Ru Crew rhag prynu mwy o gyllyll, gynnau a rocedi. Mae’r Ru Crew hefyd wedi cael ei feirniadu’n hallt gan y Cyngor Tref (Y CENHEDLOEDD UNEDIG), yr awdurdod uchaf yn Neuwold.  <\/em> <\/p>\n<\/div>\n\n

\n

Ni all y Noy Boys helpu t\u00eem-U i ymladd yn erbyn y Ru Crew yn uniongyrchol am nad ydyn nhw\u2019n aelod o’u gang, ac mae cytundeb Noy Boys i amddiffyn \/ ymladd dros y naill a\u2019r llall yn berthnasol i aelodau’r gang yn unig.  Byddai gwneud hynny bron yn sicr yn golygu y byddai’r frwydr yn gwaethygu, a gallai waethygu i frwydr fawr arall (TRYDYDD RHYFEL BYD)<\/em> <\/p>\n<\/div>\n\n

\n

Fodd bynnag, mae’r Noy Boys wedi rhoi llawer o’u cyllyll, eu gynnau a’u rocedi eu hunain i d\u00eem-U ymladd yn erbyn y Ru Crew, oherwydd nid yw hyn yn torri eu rheolau gang.<\/em> <\/p>\n<\/div>\n\n

\n

Am y tro, dim ond sefyll ar yr ymylon a gwylio a rhoi cefnogaeth foesol i d\u00eem-U mae pentrefi a threfi eraill (GWLEDYDD) yn gallu ei wneud, gan gynnwys croesawu plant sydd wedi dianc am eu bod mewn perygl o gael eu brifo (FFOADURIAID) a sicrhau eu bod yn gynnes, yn ddiogel a bod ganddyn nhw ddigon i\u2019w cadw nhw i fynd (BWYD a LLOCHES). <\/em> <\/p>\n<\/div>\n\n

\n

Mae pawb eisiau i’r frwydr ddod i ben, ac mae rhai plant wedi ceisio annog pob ochr i siarad fel nad oes neb arall yn cael ei frifo ac fel y gall Neuwold fod yn ddiogel i bawb.”<\/em> <\/p>\n<\/div>\n\n

\n
<\/div>\n<\/div>\n\n
\n

3. Deall y cyd-destun:<\/strong> <\/h4>\n<\/div>\n\n
\n

Er mwyn deall yn iawn beth sy’n digwydd yn Wcr\u00e1in ar hyn o bryd, mae angen i ni ddeall y cefndir hanesyddol fel mae\u2019n cael ei weld o wahanol safbwyntiau.  Rhannwch yn grwpiau llai ac edrychwch ar yr erthyglau canlynol: <\/p>\n<\/div>\n\n

\n

Hanes Wcr\u00e1in – Ukraine.com<\/a> <\/p>\n<\/div>\n\n

\n

Hanes Cryno Wcr\u00e1in \u2013 Local<\/a> Histories <\/p>\n<\/div>\n\n

\n

Hanes modern Wcr\u00e1in – Wicipedia<\/a> <\/p>\n<\/div>\n\n

\n

Hanesydd yn Esbonio Perthynas Gymhleth Wcr\u00e1in a Rwsia | HowStuffWorks<\/a> <\/p>\n<\/div>\n\n

\n

Rhai cwestiynau i’w trafod:<\/strong> <\/p>\n<\/div>\n\n

\n