
{"id":50979,"date":"2026-03-04T15:57:30","date_gmt":"2026-03-04T15:57:30","guid":{"rendered":"https:\/\/cymru.global\/uncategorized-cy\/cymru-yn-unor-cenhedloedd-adeiladu-byd-gwell-ar-ol-yr-ail-ryfel-byd\/"},"modified":"2026-03-04T15:57:35","modified_gmt":"2026-03-04T15:57:35","slug":"cymru-yn-unor-cenhedloedd-adeiladu-byd-gwell-ar-ol-yr-ail-ryfel-byd","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/cymru.global\/cy\/wcia-news-cy\/wcia-history-cy\/cymru-yn-unor-cenhedloedd-adeiladu-byd-gwell-ar-ol-yr-ail-ryfel-byd\/","title":{"rendered":"Cymru yn Uno&#8217;r Cenhedloedd: Adeiladu Byd Gwell ar \u00f4l yr Ail Ryfel Byd"},"content":{"rendered":"<div class=\"container\">\n<p>Wedi&#8217;i ddiweddaru i nodi #UN80, sef 80fed Pen-blwydd y Cenhedloedd Unedig ym mis Hydref 2025.<\/p>\n<\/div><div class=\"container\">\n<ul class=\"wp-block-list\"><div class=\"container\">\n<li>Gwrandewch yn \u00f4l ar <a href=\"https:\/\/www.bbc.co.uk\/sounds\/play\/m002kzzd?partner=uk.co.bbc&amp;origin=share-mobile&amp;fbclid=IwY2xjawNwXfZleHRuA2FlbQIxMQABHoCcoYXcQbtCu7akuGvXrSKmZfeYXvGBaFQDiidzHmCQ6lR8HHtHsJFli2aq_aem_PUd7o1sXnXxcZtC1FKXNjg\">raglen &#8216;Sunday Supplement&#8217; BBC Radio Wales<\/a> gyda WCIA, 19\/10\/25 &#8211; <strong>o 31.35 i 41.00.<\/strong><\/li>\n<\/div><\/ul>\n<\/div><div class=\"container\">\n<figure class=\"wp-block-embed is-type-rich is-provider-embed-handler wp-block-embed-embed-handler\"><div class=\"wp-block-embed__wrapper\">\n<audio class=\"wp-audio-shortcode\" id=\"audio-50979-1\" preload=\"none\" style=\"width: 100%;\" controls=\"controls\"><source type=\"audio\/mpeg\" src=\"https:\/\/cymru.global\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/SundaySupplement-20251019.mp3?_=1\" \/><a href=\"https:\/\/cymru.global\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/SundaySupplement-20251019.mp3\">https:\/\/cymru.global\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/SundaySupplement-20251019.mp3<\/a><\/audio>\n<\/div><\/figure>\n<\/div><div class=\"container\">\n<div class=\"wp-block-buttons is-layout-flex wp-block-buttons-is-layout-flex\"><div class=\"container\">\n<div class=\"wp-block-button is-style-outline is-style-outline--1\"><a class=\"wp-block-button__link wp-element-button\" href=\"https:\/\/cymru.global\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/Uniting-Nations-Welsh-internationalism-after-WW2-April-2024-update.pdf\" target=\"_blank\" rel=\"https:\/\/cymru.global\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/Wales-Uniting-Nations-Building-a-Better-World-after-WW2.pdf noopener noreferrer\">Lawrlwytho \/ Argraffu PDF<\/a><\/div>\n<\/div>\n\n<div class=\"container\">\n<div class=\"wp-block-button is-style-outline is-style-outline--2\"><a class=\"wp-block-button__link wp-element-button\" href=\"https:\/\/www.un.org\/en\/observances\/un-day\">Cartref Diwrnod y Cenhedloedd Unedig<\/a><\/div>\n<\/div><\/div>\n<\/div><div class=\"container\">\n<p>24 Hydref bob blwyddyn yw Diwrnod y Cenhedloedd Unedig, gyda gweithgareddau ledled y byd yn ymddangos ar Twitter gan ddefnyddio&#8217;r hashnodau #UNDay #UNDay2024. Mae&#8217;r erthygl hon yn tynnu sylw at rai o&#8217;r cysylltiadau rhwng Cymru a stori&#8217;r Cenhedloedd Unedig. <\/p>\n<\/div><div class=\"container\">\n<figure class=\"wp-block-gallery has-nested-images columns-default is-cropped wp-block-gallery-3 is-layout-flex wp-block-gallery-is-layout-flex\"><div class=\"container\">\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"768\" data-id=\"22480\" src=\"https:\/\/cymru.global\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/UN-Charter-Temple-of-Peace-Archives-1024x768.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-22480\" srcset=\"https:\/\/cymru.global\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/UN-Charter-Temple-of-Peace-Archives-1024x768.jpg 1024w, https:\/\/cymru.global\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/UN-Charter-Temple-of-Peace-Archives-800x600.jpg 800w, https:\/\/cymru.global\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/UN-Charter-Temple-of-Peace-Archives-300x225.jpg 300w, https:\/\/cymru.global\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/UN-Charter-Temple-of-Peace-Archives-768x576.jpg 768w, https:\/\/cymru.global\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/UN-Charter-Temple-of-Peace-Archives-1536x1152.jpg 1536w, https:\/\/cymru.global\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/UN-Charter-Temple-of-Peace-Archives-400x300.jpg 400w, https:\/\/cymru.global\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/UN-Charter-Temple-of-Peace-Archives-1x1.jpg 1w, https:\/\/cymru.global\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/UN-Charter-Temple-of-Peace-Archives.jpg 1920w\" sizes=\"(max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/figure>\n<\/div>\n\n<div class=\"container\">\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"768\" data-id=\"6348\" src=\"https:\/\/cymru.global\/wp-content\/uploads\/2020\/01\/3-listicle-built-in-18-month-foundation-stone-1-1024x768.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-6348\" srcset=\"https:\/\/cymru.global\/wp-content\/uploads\/2020\/01\/3-listicle-built-in-18-month-foundation-stone-1-1024x768.jpg 1024w, https:\/\/cymru.global\/wp-content\/uploads\/2020\/01\/3-listicle-built-in-18-month-foundation-stone-1.jpg 300w, https:\/\/cymru.global\/wp-content\/uploads\/2020\/01\/3-listicle-built-in-18-month-foundation-stone-1-1536x1152.jpg 1536w, https:\/\/cymru.global\/wp-content\/uploads\/2020\/01\/3-listicle-built-in-18-month-foundation-stone-1-1x1.jpg 1w\" sizes=\"(max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">Gosodwyd Carreg Sylfaen Teml Heddwch Cymru ym 1937 gan y cyn-Ysgrifennydd Tramor, yr Arglwydd Halifax &#8211; a weithiodd &#8216;y tu \u00f4l i&#8217;r llenni&#8217; dros yr Ail Ryfel Byd i greu&#8217;r Cenhedloedd Unedig. Mae Siarter y Cenhedloedd Unedig ym 1945 yn dwyn ei lofnod.   <\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n<div class=\"container\">\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img decoding=\"async\" width=\"606\" height=\"1024\" data-id=\"10154\" src=\"https:\/\/cymru.global\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/6-Closeup-of-Foundation-Stone-low-angle-with-bronze-windows-and-pillars-606x1024.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-10154\" srcset=\"https:\/\/cymru.global\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/6-Closeup-of-Foundation-Stone-low-angle-with-bronze-windows-and-pillars-606x1024.jpg 606w, https:\/\/cymru.global\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/6-Closeup-of-Foundation-Stone-low-angle-with-bronze-windows-and-pillars-800x1351.jpg 800w, https:\/\/cymru.global\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/6-Closeup-of-Foundation-Stone-low-angle-with-bronze-windows-and-pillars-178x300.jpg 178w, https:\/\/cymru.global\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/6-Closeup-of-Foundation-Stone-low-angle-with-bronze-windows-and-pillars-768x1297.jpg 768w, https:\/\/cymru.global\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/6-Closeup-of-Foundation-Stone-low-angle-with-bronze-windows-and-pillars-910x1536.jpg 910w, https:\/\/cymru.global\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/6-Closeup-of-Foundation-Stone-low-angle-with-bronze-windows-and-pillars-1x1.jpg 1w, https:\/\/cymru.global\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/6-Closeup-of-Foundation-Stone-low-angle-with-bronze-windows-and-pillars.jpg 1137w\" sizes=\"(max-width: 606px) 100vw, 606px\" \/><\/figure>\n<\/div><\/figure>\n<\/div><div class=\"container\">\n<p>Nododd 24 Hydref 2024 y 79fed &amp;#39;Diwrnod y Cenhedloedd Unedig&amp;#39; ers llofnodi Siarter y Cenhedloedd Unedig yn wreiddiol yn San Francisco, dogfen sefydlu&amp;#39;r Cenhedloedd Unedig. Fe&amp;#39;i llofnodwyd ar ran y DU gan yr Arglwydd Halifax, a osododd y garreg sylfaen ar gyfer Teml Heddwch ac Iechyd Cymru yng Nghaerdydd 9 mlynedd ynghynt. Felly mae&amp;#39;r Cenhedloedd Unedig, WCIA, a Theml Heddwch wedi bod yn gysylltiedig wrth ein seiliau byth ers hynny.    <\/p>\n<\/div><div class=\"container\">\n<p>Ar 8 Mai 2020, nododd Cymru a&#8217;r byd <a href=\"https:\/\/www.veday75.org\/\">#VE75<\/a> , 75 mlynedd ers <a href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Victory_in_Europe_Day\">Diwrnod VE<\/a> &#8211; <a href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/World_War_II#Axis_collapse,_Allied_victory_(1944%E2%80%9345)\">diwedd yr Ail Ryfel Byd<\/a> yn Ewrop. <a href=\"https:\/\/cymru.global\/war-and-peace\/ww2-book-of-remembrance\/\">Collodd dros 15,000 o ddynion a menywod Cymru eu bywydau yn yr Ail Ryfel Byd<\/a> , allan o tua <a href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/World_War_II_casualties\">75 miliwn yn fyd-eang<\/a> ; ac mae erchyllterau&#8217;r <a href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/The_Holocaust\">Holocost<\/a> a <a href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Atomic_bombings_of_Hiroshima_and_Nagasaki\">Hiroshima<\/a> wedi diffinio cenedlaethau hyd heddiw. Ond o ludw&#8217;r Ail Ryfel Byd y daeth y <a href=\"https:\/\/www.un.org\/en\/\">Cenhedloedd Unedig<\/a> i&#8217;r amlwg, a llawer o&#8217;r sefydliadau cydweithredu byd-eang sydd, yn y 75 mlynedd ers hynny, wedi atal rhyfel byd arall hyd yn hyn &#8211; er gwaethaf amlhau niwclear, y Rhyfel Oer a llawer o wrthdaro a allai fod wedi gwaethygu ymhellach heb beirianwaith cydweithredu dynol. Agwedd anhysbys, un o &#8216;hanesion cudd&#8217; Cymru, yw pa mor gysylltiedig <strong>y daeth dynion a menywod Cymru wrth lunio&#8217;r &#8216;drefn byd newydd&#8217; ar \u00f4l yr Ail Ryfel Byd<\/strong> .   <\/p>\n<\/div><div class=\"container\">\n<div class=\"wp-block-group\"><div class=\"wp-block-group__inner-container is-layout-flow wp-block-group-is-layout-flow\"><div class=\"container\">\n<ul class=\"wp-block-list\"><div class=\"container\">\n<li>Gweld <a href=\"https:\/\/www.flickr.com\/photos\/129767871@N03\/collections\/72157714206378368\/\">Archifau Cenhedloedd Unedig WCIA ar Flickr<\/a><\/li>\n<\/div><\/ul>\n<\/div><\/div>\n<\/div><\/div><div class=\"container\">\n<h3 class=\"wp-block-heading\"><strong>Adeiladu ar Gynghrair y Cenhedloedd<\/strong><\/h3>\n<\/div><div class=\"container\">\n<p>Yn ystod y blynyddoedd rhwng y Rhyfel Byd Cyntaf a&#8217;r Ail Ryfel Byd, roedd mudiad adeiladu heddwch Cymru wedi dod yn rhan annatod o gymdeithas Cymru; roedd gan dros 800 o gymunedau ganghennau lleol o <a href=\"https:\/\/cymru.global\/cy\/wcia-news-cy\/wcia-history-cy\/dyn-cenhadaeth-a-mudiad-undeb-cynghrair-y-cenhedloedd-cymru-a-gwilym-davies\/\">Undeb Cynghrair y Cenhedloedd Cymru<\/a> , gyda miloedd lawer o ymgyrchwyr ledled Cymru yn hyrwyddo rhyngwladoldeb yn weithredol trwy <a href=\"https:\/\/cymru.global\/cy\/wcia-news-cy\/wcia-history-cy\/diwrnodau-daffodil-y-1920au-30au-dathlu-gweithredu-cymunedol-ar-draws-cymru-worldpeaceday\/\">Ddiwrnodau Daffodil<\/a> blynyddol, <a href=\"https:\/\/cymru.global\/?p=7687\">&#8216;Pleidlais Heddwch&#8217; 1935<\/a> , ac yn arwain at <a href=\"https:\/\/cymru.global\/cy\/wcia-news-cy\/wcia-history-cy\/y-gwych-ar-da-seremoni-agoriadol-teml-heddwch-cymru-tach-1938\/\">agoriad Teml Heddwch ac Iechyd Cymru ym 1938<\/a> gan y sylfaenydd <a href=\"https:\/\/cymru.global\/cy\/wcia-news-cy\/wcia-history-cy\/david-davies-75-tad-rhyngwladol-y-deml-heddwch\/\">, yr Arglwydd David Davies,<\/a> ochr yn ochr \u00e2 <a href=\"https:\/\/cymru.global\/cy\/wcia-news-cy\/wcia-history-cy\/stori-minnie-james-a-mamau-heddwch-y-deml\/\">mamau galarus yn ystod y Rhyfel Byd Cyntaf<\/a> . Bwriadwyd y Deml fel pencadlys &#8216;sy&#8217;n addas ar gyfer cydweithrediad rhyngwladol&#8217; &#8211; ac eto, o fewn misoedd i&#8217;w hagor, roedd rhyfel mwyaf marwol y byd wedi llyncu cenhedlaeth ac wedi ysgubo pob trefn ryngwladol o&#8217;r neilltu. A oedd ymdrechion heddychwyr Cymru ar \u00f4l y Rhyfel Byd Cyntaf i gyd wedi bod yn ofer?    <\/p>\n<\/div><div class=\"wp-block-image is-style-circle-mask\"><div class=\"container\">\n<figure class=\"alignright size-medium\"><img decoding=\"async\" width=\"300\" height=\"226\" src=\"https:\/\/cymru.global\/wp-content\/uploads\/2019\/06\/David-Davies-Peace-in-the-Heart-of-the-People-300x226.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-3794\" srcset=\"https:\/\/cymru.global\/wp-content\/uploads\/2019\/06\/David-Davies-Peace-in-the-Heart-of-the-People-300x226.png 300w, https:\/\/cymru.global\/wp-content\/uploads\/2019\/06\/David-Davies-Peace-in-the-Heart-of-the-People-800x603.png 800w, https:\/\/cymru.global\/wp-content\/uploads\/2019\/06\/David-Davies-Peace-in-the-Heart-of-the-People-768x579.png 768w, https:\/\/cymru.global\/wp-content\/uploads\/2019\/06\/David-Davies-Peace-in-the-Heart-of-the-People-1024x772.png 1024w, https:\/\/cymru.global\/wp-content\/uploads\/2019\/06\/David-Davies-Peace-in-the-Heart-of-the-People-1x1.png 1w, https:\/\/cymru.global\/wp-content\/uploads\/2019\/06\/David-Davies-Peace-in-the-Heart-of-the-People.png 1116w\" sizes=\"(max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">David Davies yn agoriad Teml Heddwch Cymru, Tachwedd 1938.<\/figcaption><\/figure>\n<\/div><\/div><div class=\"container\">\n<p>Yn drasig, ni chafodd <a href=\"https:\/\/cymru.global\/cy\/wcia-news-cy\/wcia-history-cy\/david-davies-75-tad-rhyngwladol-y-deml-heddwch\/\">yr Arglwydd David Davies<\/a> , sylfaenydd Teml Heddwch, Undeb Cynghrair y Cenhedloedd ac <a href=\"https:\/\/www.aber.ac.uk\/en\/interpol\/\">Adran Gwleidyddiaeth Ryngwladol<\/a> gyntaf y byd (ym Mhrifysgol Aberystwyth), fyw i weld yr heddwch ar \u00f4l yr Ail Ryfel Byd yr oedd wedi treulio ei oes gyfan yn gweithio drosto; bu farw ym mis Mehefin 1944, fisoedd cyn i&#8217;w fab ac etifedd Michael Davies hefyd gael ei ladd mewn brwydr yn arwain rhyddhau Eindhoven, yr Iseldiroedd. Treuliodd yr Arglwydd Davies ei flynyddoedd olaf <a href=\"https:\/\/www.flickr.com\/photos\/129767871@N03\/albums\/72157713353559351\">yn ysgrifennu&#8217;n ffafriol<\/a> ar bosibiliadau ar gyfer trefn ryngwladol ar \u00f4l y rhyfel, peirianwaith &#8216;Cenhedloedd Unedig&#8217; gyda &#8216;heddlu rhyngwladol&#8217;, &#8216;tribiwnlys ecwiti&#8217; (llys rhyngwladol, yn hyrwyddo hawliau dynol) a chymdeithasau cefnogwyr yn symud pobloedd pob gwlad.   <\/p>\n<\/div><div class=\"container\">\n<ul class=\"wp-block-list\"><div class=\"container\">\n<li>Gweld <a href=\"https:\/\/www.flickr.com\/photos\/129767871@N03\/albums\/72157713353559351\">ysgrifau&#8217;r Arglwydd Davies<\/a> yn Llyfrgell Teml Heddwch<\/li>\n<\/div>\n\n<div class=\"container\">\n<li>Gweld <a href=\"https:\/\/archives.library.wales\/index.php\/lord-davies-of-llandinam-papers\">Papurau&#8217;r Arglwydd Davies o Landinam<\/a> , Llyfrgell Genedlaethol Cymru<\/li>\n<\/div>\n\n<div class=\"container\">\n<li>Gweld <a href=\"https:\/\/www.aber.ac.uk\/en\/interpol\/research\/research-centres-and-institutes\/ddmi\/\">Prosiect Llyfrau David Davies<\/a> , Sefydliad Coffa David Davies<\/li>\n<\/div><\/ul>\n<\/div><div class=\"container\">\n<p>Fodd bynnag, roedd y rhyngwladoldeb eang a gasglwyd ledled Cymru dros 20 mlynedd gan Undeb Cynghrair y Cenhedloedd Cymru, wedi meithrin <strong>&#8216;cenhedlaeth newydd gyfan o ryngwladwyr Cymreig&#8217; a \u200b\u200bfyddai&#8217;n llunio tirwedd adeiladu heddwch a chydweithrediad byd-eang ar \u00f4l yr Ail Ryfel Byd<\/strong> . Roedd carfan anghymesur efallai ymhlith sylfaenwyr ac arweinwyr llawer o&#8217;r asiantaethau rhyngwladol a ddaeth i fodolaeth yn dilyn yr Ail Ryfel Byd, wrth i bobl geisio <strong>adeiladu byd gwell<\/strong> &#8211; a dysgu gwersi&#8217;r broses heddwch aflwyddiannus ar \u00f4l y Rhyfel Byd Cyntaf a greodd yr amodau ar gyfer yr Ail Ryfel Byd yn y lle cyntaf.   <\/p>\n<\/div><div class=\"container\">\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\"><div class=\"container\">\n<p><em>&#8220;Dywedir bod y rhai sydd eisiau heddwch, yn paratoi ar gyfer rhyfel. Y rhai sydd eisoes mewn rhyfel, yn paratoi ar gyfer heddwch. Felly, cyn i&#8217;r ail ryfel byd fod hyd yn oed hanner ffordd drwodd, dechreuodd y ddadl ynghylch y sefydliad newydd a fyddai&#8217;n cael ei sefydlu ar ei ddiwedd.&#8221;  <\/em><\/p>\n<\/div><cite> <em>Evan Luard, Hanes y Cenhedloedd Unedig<\/em> <\/cite><\/blockquote>\n<\/div><div class=\"container\">\n<h3 class=\"wp-block-heading\"><strong>Y Cenhedloedd Unedig Cyntaf<\/strong><\/h3>\n<\/div><div class=\"wp-block-image\"><div class=\"container\">\n<figure class=\"alignright size-large\"><img decoding=\"async\" width=\"405\" height=\"298\" src=\"https:\/\/cymru.global\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/UN-Signing_Declaration_by_United_Nations.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-9228\" srcset=\"https:\/\/cymru.global\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/UN-Signing_Declaration_by_United_Nations.jpg 405w, https:\/\/cymru.global\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/UN-Signing_Declaration_by_United_Nations-300x221.jpg 300w, https:\/\/cymru.global\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/UN-Signing_Declaration_by_United_Nations-400x294.jpg 400w, https:\/\/cymru.global\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/UN-Signing_Declaration_by_United_Nations-1x1.jpg 1w\" sizes=\"(max-width: 405px) 100vw, 405px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">1 Ionawr 1942: Llofnodwyd Siarter yr Iwerydd, &#8216;Datganiad y Cenhedloedd Unedig&#8217; yn Washington ( <a href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Signing_Declaration_by_United_Nations.jpg\">Wicipedia Commons<\/a> )<\/figcaption><\/figure>\n<\/div><\/div><div class=\"container\">\n<p><a href=\"https:\/\/www.un.org\/en\/sections\/history\/history-united-nations\/index.html\">Cynigion ar gyfer Unedig\n Roedd cenhedloedd<\/a> wedi bod\n wedi&#8217;i rannu o 1941 ymhlith Pwerau Cynghreiriaid yr Ail Ryfel Byd &#8211; y DU, UDA, yr Undeb Sofietaidd a Tsieina\n &#8211; gyda&#8217;r enw ei hun wedi&#8217;i hyrwyddo gan Arlywydd Roosevelt yr Unol Daleithiau ar 1 Ionawr 1942.\n<\/p>\n<\/div><div class=\"container\">\n<p>Y dasg\n dirprwywyd y gwaith o dynnu Ysgrifenyddiaeth at ei gilydd ar gyfer Cenhedloedd Unedig newydd\n i <a href=\"https:\/\/news.un.org\/en\/spotlight\/character-sketches-gladwyn-jebb-brian-urquhart\">Gladwyn Jebb<\/a> o&#8217;r Swyddfa Dramor &#8211; pwy\n daeth yn Ysgrifennydd Cyffredinol Cyntaf y Cenhedloedd Unedig &#8211; gyda chefnogaeth yr Economegydd Cymreig <a href=\"https:\/\/www.unmultimedia.org\/photo\/detail.jsp?id=366\/36647&amp;key=162&amp;query=UN%20Photo%20\/%20David%20Manyua,%20June%2011%202012.&amp;so=0&amp;sf=score\">David Owen<\/a> , Cynorthwyydd i&#8217;r Arglwydd Cyfrin\n S\u00eal (Syr <a href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Stafford_Cripps\">Stafford Cripps<\/a> ).<\/p>\n<\/div><div class=\"wp-block-image is-style-circle-mask\"><div class=\"container\">\n<figure class=\"alignleft size-thumbnail\"><img decoding=\"async\" width=\"200\" height=\"200\" src=\"https:\/\/cymru.global\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/David-Owen-UN-Secretariat-and-UNDP-200x200.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-9241\" srcset=\"https:\/\/cymru.global\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/David-Owen-UN-Secretariat-and-UNDP-200x200.jpg 200w, https:\/\/cymru.global\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/David-Owen-UN-Secretariat-and-UNDP-800x800.jpg 800w, https:\/\/cymru.global\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/David-Owen-UN-Secretariat-and-UNDP-100x100.jpg 100w, https:\/\/cymru.global\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/David-Owen-UN-Secretariat-and-UNDP-600x600.jpg 600w, https:\/\/cymru.global\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/David-Owen-UN-Secretariat-and-UNDP-900x900.jpg 900w, https:\/\/cymru.global\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/David-Owen-UN-Secretariat-and-UNDP-1x1.jpg 1w\" sizes=\"(max-width: 200px) 100vw, 200px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">  David Owen, sylfaenydd Ysgrifenyddiaeth y Cenhedloedd Unedig a Rhaglen Datblygu&#8217;r Cenhedloedd Unedig<\/figcaption><\/figure>\n<\/div><\/div><div class=\"container\">\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\"><div class=\"container\">\n<p><em>\u201cFi oedd dirprwy Jebb,\u201d adroddodd Syr David. \u201cTrodd ataf a chyhoeddodd: Fi fydd yn ymdrin \u00e2\u2019r diplomyddiaeth uchel; ti sy\u2019n gyfrifol am y gweddill. Dewch o hyd i swyddfa ac ysgrifennydd a dechreuwch ar y peth hwn.\u201d Sefydliad byd-eang oedd &#8216;y peth hwn&#8217; a ffurfiwyd gan 51 o gynghreiriaid amser rhyfel heb staff na arian &#8211; a dim ond addewid y gallai wneud Llundain yn gartref dros dro iddo.   <\/em> <\/p>\n<\/div>\n\n<div class=\"container\">\n<p><em>Rhuthrodd David yn \u00f4l i Lundain i fenthyg teipiadur o\u2019r Swyddfa Dramor ac ysgrifennydd o\u2019r Swyddfa Ryfel. \u201cGyda\u2019n gilydd mewn tacsi, fe aethon ni i Church House yn San Steffan, a churo ar y drws. Syllodd yr hen geidwad arnom ar draws rhwystr o fagiau tywod a mynnu gwybod pwy oedden ni.  <\/em> <\/p>\n<\/div>\n\n<div class=\"container\">\n<p> <em>\u201c\u2018 <strong>Ni yw\u2019r Cenhedloedd Unedig<\/strong> ,\u2019 rwy\u2019n cofio ateb. A dyna oedd y dechrau.\u201d <\/em> <\/p>\n<\/div>\n\n<div class=\"container\">\n<p><em>Ariannodd David ddyddiau cynnar gweithrediadau\u2019r Cenhedloedd Unedig gyda benthyciad o \u00a330 o\u2019i gyfrif banc yn Llundain. \u201cRoedden ni\u2019n byw ar y \u00a330 hwnnw am bron i bythefnos ym 1945.\u201d   <\/em> <\/p>\n<\/div><cite> <a href=\"https:\/\/www.nytimes.com\/1970\/06\/30\/archives\/sir-david-owen-is-dead-at-65-helped-set-up-un-secretariat-economist.html\"><em>Ysgrif Goffa David Owen yn y New York Times<\/em><\/a> <em>, Mehefin 1970<\/em> <\/cite><\/blockquote>\n<\/div><div class=\"container\">\n<p>Aeth David Owen ymlaen i sefydlu <a href=\"https:\/\/www.undp.org\/content\/undp\/en\/home.html\">Rhaglen Datblygu&#8217;r Cenhedloedd Unedig<\/a> (UNDP).<\/p>\n<\/div><div class=\"wp-block-image\"><div class=\"container\">\n<figure class=\"alignright size-medium\"><a href=\"https:\/\/www.peoplescollection.wales\/items\/1135571\"><img decoding=\"async\" width=\"225\" height=\"300\" src=\"https:\/\/cymru.global\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/20190311_095120_resized-225x300.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-4675\" srcset=\"https:\/\/cymru.global\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/20190311_095120_resized-225x300.jpg 225w, https:\/\/cymru.global\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/20190311_095120_resized-800x1067.jpg 800w, https:\/\/cymru.global\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/20190311_095120_resized-768x1024.jpg 768w, https:\/\/cymru.global\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/20190311_095120_resized-1x1.jpg 1w, https:\/\/cymru.global\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/20190311_095120_resized.jpg 1080w\" sizes=\"(max-width: 225px) 100vw, 225px\" \/><\/a><figcaption class=\"wp-element-caption\"> <a href=\"https:\/\/www.peoplescollection.wales\/items\/1135571\">Rhaglen Groeso <sup>Cyntaf<\/sup> Cynulliad Cyffredinol y Cenhedloedd Unedig<\/a> o Archifau Teml Heddwch  <\/figcaption><\/figure>\n<\/div><\/div><div class=\"container\">\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Cynulliad Cyffredinol Cyntaf y Cenhedloedd Unedig (UNGA)<\/h3>\n<\/div><div class=\"container\">\n<p>Y cyntaf\n <a href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/United_Nations_General_Assembly\">Cynulliad Cyffredinol y Cenhedloedd Unedig\n (UNGA)<\/a> a gynhaliwyd\n yn Neuadd Ganolog y Methodistiaid, Llundain o 10 Ionawr 1946, gan ddod \u00e2\n cynrychiolwyr o 51 o wledydd.  <\/p>\n<\/div><div class=\"container\">\n<p>Roedd gan &#8216;Groeso Prydeinig&#8217; a \u200b\u200blwyfannwyd yn Neuadd Frenhinol Albert flas Cymreig amlwg. Arweiniwyd y rhaglen gan <a href=\"https:\/\/www.peoplescollection.wales\/items\/731146\">Deml Heddwch C\u00f4r Cymru<\/a> , gan berfformio 6 ch\u00e2n i gyd &#8211; gan gynnwys &#8216;Nos Galon&#8217; a &#8216;Men of Harlech&#8217;.   <\/p>\n<\/div><div class=\"wp-block-image is-style-default\"><div class=\"container\">\n<figure class=\"alignright size-thumbnail\"><a href=\"https:\/\/www.peoplescollection.wales\/items\/731146\"><img decoding=\"async\" width=\"200\" height=\"200\" src=\"https:\/\/cymru.global\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/20180727_194115-200x200.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-9274\" srcset=\"https:\/\/cymru.global\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/20180727_194115-200x200.jpg 200w, https:\/\/cymru.global\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/20180727_194115-800x800.jpg 800w, https:\/\/cymru.global\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/20180727_194115-100x100.jpg 100w, https:\/\/cymru.global\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/20180727_194115-600x600.jpg 600w, https:\/\/cymru.global\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/20180727_194115-900x900.jpg 900w, https:\/\/cymru.global\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/20180727_194115-1x1.jpg 1w\" sizes=\"(max-width: 200px) 100vw, 200px\" \/><\/a><figcaption class=\"wp-element-caption\">Taflen 1945 ar gyfer <a href=\"https:\/\/www.peoplescollection.wales\/items\/731146\">C\u00f4r Teml Heddwch<\/a><\/figcaption><\/figure>\n<\/div><\/div><div class=\"wp-block-image is-style-circle-mask\"><div class=\"container\">\n<figure class=\"alignleft size-thumbnail\"><img decoding=\"async\" width=\"200\" height=\"200\" src=\"https:\/\/cymru.global\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/Lady-Megan-Lloyd-George-UNGA-1st-Address-200x200.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-9268\" srcset=\"https:\/\/cymru.global\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/Lady-Megan-Lloyd-George-UNGA-1st-Address-200x200.jpg 200w, https:\/\/cymru.global\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/Lady-Megan-Lloyd-George-UNGA-1st-Address-100x100.jpg 100w, https:\/\/cymru.global\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/Lady-Megan-Lloyd-George-UNGA-1st-Address-600x600.jpg 600w, https:\/\/cymru.global\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/Lady-Megan-Lloyd-George-UNGA-1st-Address-1x1.jpg 1w\" sizes=\"(max-width: 200px) 100vw, 200px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">Megan Lloyd George, Aelod Seneddol benywaidd cyntaf Cymru<\/figcaption><\/figure>\n<\/div><\/div><div class=\"container\">\n<p class=\"has-text-align-left\">Traddodwyd yr araith gyweirnod gan <a href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Megan_Lloyd_George\">yr Arglwyddes Megan Lloyd George<\/a> , merch Prif Weinidog y Rhyfel Byd Cyntaf ac Aelod Seneddol benywaidd cyntaf Cymru, dros Ynys M\u00f4n (ac yn ddiweddarach Caerfyrddin).  <\/p>\n<\/div><div class=\"container\">\n<p>Daeth y digwyddiad i ben gyda 51 o genhedloedd yn canu <em>&#8220;These Things Shall Be&#8221;<\/em> gan y cyfansoddwr John Hughes.<\/p>\n<\/div><div class=\"container\">\n<p>Parhaodd y Cenhedloedd Unedig gyntaf am 5 wythnos i gyd, ac ar ei diwedd ar Chwefror 14 1946 roedd wedi sefydlu <a href=\"https:\/\/www.un.org\/en\/ga\/\">Cynulliad Cyffredinol y Cenhedloedd Unedig<\/a> , <a href=\"https:\/\/www.un.org\/securitycouncil\/\">Cyngor Diogelwch y Cenhedloedd Unedig<\/a> , <a href=\"https:\/\/www.un.org\/en\/ecosoc\/about\/\">Cyngor Economaidd a Chymdeithasol y Cenhedloedd Unedig<\/a> , y <a href=\"https:\/\/www.icj-cij.org\/en\">Llys Cyfiawnder Rhyngwladol<\/a> , ac wedi ethol <a href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Trygve_Lie\">Trygve Lie<\/a> , Ysgrifennydd Tramor Norwy, yn <a href=\"https:\/\/www.un.org\/sg\/en\">Ysgrifennydd Cyffredinol<\/a> etholedig cyntaf y Cenhedloedd Unedig.<\/p>\n<\/div><div class=\"container\">\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Creu &#8216;Sefydliad Addysg y Byd&#8217;: tarddiad UNESCO  <\/h3>\n<\/div><div class=\"wp-block-image is-style-circle-mask\"><div class=\"container\">\n<figure class=\"alignright size-thumbnail\"><img decoding=\"async\" width=\"200\" height=\"200\" src=\"https:\/\/cymru.global\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/Gwilym-Davies-Portrait-200x200.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-5272\" srcset=\"https:\/\/cymru.global\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/Gwilym-Davies-Portrait-200x200.jpg 200w, https:\/\/cymru.global\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/Gwilym-Davies-Portrait-800x800.jpg 800w, https:\/\/cymru.global\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/Gwilym-Davies-Portrait-100x100.jpg 100w, https:\/\/cymru.global\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/Gwilym-Davies-Portrait-600x600.jpg 600w, https:\/\/cymru.global\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/Gwilym-Davies-Portrait-900x900.jpg 900w, https:\/\/cymru.global\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/Gwilym-Davies-Portrait-1x1.jpg 1w\" sizes=\"(max-width: 200px) 100vw, 200px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">Gwilym Davies, Llywydd cyntaf Cynghrair y Cenhedloedd \/ UNA Cymru, ac un o sylfaenwyr UNESCO  <\/figcaption><\/figure>\n<\/div><\/div><div class=\"container\">\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\"><div class=\"container\">\n<p><em>&#8220;Gan fod rhyfeloedd yn dechrau ym meddyliau dynion, ym meddyliau dynion y mae&#8217;n rhaid adeiladu amddiffynfeydd heddwch.&#8221;<\/em><\/p>\n<\/div><cite>Jacob Jones, Cadeirydd WEAC, 1929 &#8211; bellach <a href=\"http:\/\/portal.unesco.org\/en\/ev.php-URL_ID=15244&amp;URL_DO=DO_TOPIC&amp;URL_SECTION=201.html\">llinellau agoriadol Cyfansoddiad UNESCO<\/a> , ac a ddyfynnwyd gan (ac a briodolir yn aml i) Brif Weinidog y DU Syr Clement Attlee adeg sefydlu UNESCO ym 1946.<\/cite><\/blockquote>\n<\/div><div class=\"container\">\n<p>Roedd Gwilym Davies, Cyfarwyddwr Anrhydeddus <a href=\"https:\/\/cymru.global\/cy\/wcia-news-cy\/wcia-history-cy\/dyn-cenhadaeth-a-mudiad-undeb-cynghrair-y-cenhedloedd-cymru-a-gwilym-davies\/\">Undeb Cynghrair y Cenhedloedd Cymru<\/a> o 1922 (a Llywydd cyntaf UNA Cymru, o 1945) wedi bod yn eiriol dros ymdrechion Cymru ym maes addysg fyd-eang ers tro byd. Roedd 32 o addysgwyr blaenllaw Cymru, ochr yn ochr ag athrawon ledled Cymru, wedi sefydlu &#8216;Pwyllgor Ymgynghorol Addysg Cymru&#8217; (WEAC) o 1922 i ddatblygu &#8216;cwricwlwm dinasyddiaeth fyd-eang cyntaf y byd&#8217; &#8211; gyda chefnogaeth y <a href=\"http:\/\/www.gregynog.org\/about-and-history\/davies-sisters\/\">chwiorydd Davies o Neuadd Gregynog<\/a> , a meddylwyr blaenllaw&#8217;r dydd fel <a href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Gilbert_Murray\">Gilbert Murray<\/a> , a arweiniodd fudiad Cynghrair y Cenhedloedd y DU.   <\/p>\n<\/div><div class=\"container\">\n<p>O 1930 ymlaen, <a href=\"https:\/\/discovery.nationalarchives.gov.uk\/details\/c\/F149619\">Bwrdd Canol Cymru<\/a> (CBAC) oedd yr Awdurdod Addysg cyntaf yn y byd i integreiddio egwyddorion <a href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/League_of_Nations\">Cynghrair y Cenhedloedd<\/a> i addysgu mewn ysgolion &#8211; symudiad a arweiniodd at gydnabyddiaeth ryngwladol i Gymru, ac arweiniodd at &#8216;fodel Cymru&#8217; yn cael ei gynnal a&#8217;i fabwysiadu gan addysgwyr ledled y byd a oedd yn awyddus i feithrin diwylliant o ryngwladoldeb ymgysylltiedig a gwybodus ymhlith eu cymdeithasau. Sefydlodd WLNU <a href=\"https:\/\/www.flickr.com\/photos\/129767871@N03\/albums\/72157710351607441\">Bwyllgor Ymgynghorol Menywod<\/a> , dan gadeiryddiaeth Annie Hughes Griffiths &#8211; a oedd wedi arwain <a href=\"https:\/\/cymru.global\/cy\/wcia-news-cy\/wcia-history-cy\/ysbrydolwyd-gan-annie-hanes-deiseb-merched-dros-heddwch-i-america-1924\/\">Deiseb Heddwch Menywod Cymru i America ym 1923<\/a> &#8211; i gynnwys menywod Cymru mewn hyrwyddo addysg heddwch yng Nghymru ac ledled y byd.   <\/p>\n<\/div><div class=\"wp-block-image is-style-circle-mask\"><div class=\"container\">\n<figure class=\"alignright size-thumbnail\"><img decoding=\"async\" width=\"200\" height=\"200\" src=\"https:\/\/cymru.global\/wp-content\/uploads\/2019\/07\/additional-photos-clippings-from-papers-of-annie-hughes-griffiths-1920s-peace-campaigner-held-in-national-library_48381265471_o-200x200.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-4287\" srcset=\"https:\/\/cymru.global\/wp-content\/uploads\/2019\/07\/additional-photos-clippings-from-papers-of-annie-hughes-griffiths-1920s-peace-campaigner-held-in-national-library_48381265471_o-200x200.jpg 200w, https:\/\/cymru.global\/wp-content\/uploads\/2019\/07\/additional-photos-clippings-from-papers-of-annie-hughes-griffiths-1920s-peace-campaigner-held-in-national-library_48381265471_o-800x800.jpg 800w, https:\/\/cymru.global\/wp-content\/uploads\/2019\/07\/additional-photos-clippings-from-papers-of-annie-hughes-griffiths-1920s-peace-campaigner-held-in-national-library_48381265471_o-100x100.jpg 100w, https:\/\/cymru.global\/wp-content\/uploads\/2019\/07\/additional-photos-clippings-from-papers-of-annie-hughes-griffiths-1920s-peace-campaigner-held-in-national-library_48381265471_o-600x600.jpg 600w, https:\/\/cymru.global\/wp-content\/uploads\/2019\/07\/additional-photos-clippings-from-papers-of-annie-hughes-griffiths-1920s-peace-campaigner-held-in-national-library_48381265471_o-900x900.jpg 900w, https:\/\/cymru.global\/wp-content\/uploads\/2019\/07\/additional-photos-clippings-from-papers-of-annie-hughes-griffiths-1920s-peace-campaigner-held-in-national-library_48381265471_o-1x1.jpg 1w\" sizes=\"(max-width: 200px) 100vw, 200px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">Annie Hughes Griffiths<\/figcaption><\/figure>\n<\/div><\/div><div class=\"container\">\n<p>Ym mis Ionawr 1941, cadeiriodd yr Athro Murray gynhadledd yn Rhydychen lle gwahoddodd Gwilym Davies i gyflwyno papur, gan dynnu ar brofiadau\u2019r WEAC rhwng y rhyfeloedd, gan hyrwyddo\u2019r syniad o sefydlu sefydliad rhyngwladol ar gyfer addysg ar \u00f4l y rhyfel. Byddai\u2019r papur hwn yn cael effaith ddofn ar lunio meddwl llywodraethau Prydain &#8211; a\u2019r Cynghreiriaid, ac ym 1943 dirprwyodd Cynulliad Rhyngwladol Llundain a\u2019r CEWC (Cyngor Addysg mewn Dinasyddiaeth y Byd) newydd ei sefydlu ddau dasg i Gymru:   <\/p>\n<\/div><div class=\"container\">\n<ol class=\"wp-block-list\"><div class=\"container\">\n<li>Cynnal arolwg \/ astudiaeth o gydweithrediad deallusol byd-eang rhwng y rhyfeloedd<\/li>\n<\/div>\n\n<div class=\"container\">\n<li>Drafftio cyfansoddiad model ar gyfer sefydliad rhyngwladol ar gyfer addysg<\/li>\n<\/div><\/ol>\n<\/div><div class=\"container\">\n<p>Llywiodd cynigion Gwilym Davies drafodaethau ar draws yr Iwerydd ymhlith y mudiadau a arweiniodd yn uniongyrchol at greu <a href=\"https:\/\/en.unesco.org\/\">UNESCO &#8211; Sefydliad Addysg, Gwyddoniaeth a Diwylliant y Cenhedloedd Unedig<\/a> .<\/p>\n<\/div><div class=\"container\">\n<p>Cynhaliwyd <a href=\"https:\/\/unesdoc.unesco.org\/ark:\/48223\/pf0000114580\">cynhadledd gyntaf UNESCO<\/a> ym Mharis ym mis Tachwedd-Rhagfyr 1946. Wrth fynychu&#8217;r trafodion, adroddodd Gwilym Davies yn \u00f4l i Gymru: <\/p>\n<\/div><div class=\"wp-block-image is-style-circle-mask\"><div class=\"container\">\n<figure class=\"alignright size-thumbnail\"><img decoding=\"async\" width=\"200\" height=\"200\" src=\"https:\/\/cymru.global\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/Ben-Bowen-Thomas-UNESCO-200x200.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-9239\" srcset=\"https:\/\/cymru.global\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/Ben-Bowen-Thomas-UNESCO-200x200.jpg 200w, https:\/\/cymru.global\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/Ben-Bowen-Thomas-UNESCO-800x800.jpg 800w, https:\/\/cymru.global\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/Ben-Bowen-Thomas-UNESCO-100x100.jpg 100w, https:\/\/cymru.global\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/Ben-Bowen-Thomas-UNESCO-600x600.jpg 600w, https:\/\/cymru.global\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/Ben-Bowen-Thomas-UNESCO-900x900.jpg 900w, https:\/\/cymru.global\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/Ben-Bowen-Thomas-UNESCO-1x1.jpg 1w\" sizes=\"(max-width: 200px) 100vw, 200px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">Ben Bowen Thomas, Cadeirydd UNESCO  <\/figcaption><\/figure>\n<\/div><\/div><div class=\"container\">\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\"><div class=\"container\">\n<p><em>&#8220;(UNESCO)&#8230; oedd yn wahanol i unrhyw gynhadledd arall rydw i wedi mynychu, gydag awduron, meddylwyr, addysgwyr a gwyddonwyr yn bresennol o 24 o wledydd. Nhw yw gwir greawdwyr barn y cyhoedd.&#8221;  <\/em><\/p>\n<\/div><cite>Gwilym Davies<\/cite><\/blockquote>\n<\/div><div class=\"container\">\n<p>Enwebwyd Gwilym Davies i Fwrdd UNESCO; ei Is-lywydd o fewn CEWC Cymru (Cyngor Addysg mewn Dinasyddiaeth y Byd, a sefydlwyd ym mis Ionawr 1944) oedd <a href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Ben_Bowen_Thomas\">Ben Bowen Thomas<\/a> o Dreorci yn y Rhondda. Yn ddiweddarach, <em>Syr<\/em> Ben, daeth yn weithgar gydag UNESCO o 1946-1962, a Chadeirydd Bwrdd Gweithredol UNESCO ym Mharis o 1958. <\/p>\n<\/div><div class=\"container\">\n<h3 class=\"wp-block-heading\">&#8216;Ni, y Bobloedd&#8217;: Cymdeithas y Cenhedloedd Unedig<\/h3>\n<\/div><div class=\"wp-block-image\"><div class=\"container\">\n<figure class=\"alignright size-medium is-resized\"><img decoding=\"async\" width=\"241\" height=\"300\" src=\"https:\/\/cymru.global\/wp-content\/uploads\/2019\/11\/UNA-Wales-Quarterly-Bulletin-1949-241x300.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-5361\" style=\"width:350px\" srcset=\"https:\/\/cymru.global\/wp-content\/uploads\/2019\/11\/UNA-Wales-Quarterly-Bulletin-1949-241x300.jpg 241w, https:\/\/cymru.global\/wp-content\/uploads\/2019\/11\/UNA-Wales-Quarterly-Bulletin-1949-1x1.jpg 1w, https:\/\/cymru.global\/wp-content\/uploads\/2019\/11\/UNA-Wales-Quarterly-Bulletin-1949.jpg 714w\" sizes=\"(max-width: 241px) 100vw, 241px\" \/><\/figure>\n<\/div><\/div><div class=\"container\">\n<ul class=\"wp-block-list\"><div class=\"container\">\n<li><a href=\"https:\/\/www.flickr.com\/photos\/129767871@N03\/collections\/72157714206378368\/\">Gweld Casgliadau UNA ar Flickr<\/a><\/li>\n<\/div>\n\n<div class=\"container\">\n<li>Gweld <a href=\"https:\/\/www.una.org.uk\/who-we-are\/our-history\">Hanes UNA UK<\/a><\/li>\n<\/div><\/ul>\n<\/div><div class=\"container\">\n<p>Rhwng y rhyfeloedd, roedd <a href=\"https:\/\/cymru.global\/cy\/wcia-news-cy\/wcia-history-cy\/dyn-cenhadaeth-a-mudiad-undeb-cynghrair-y-cenhedloedd-cymru-a-gwilym-davies\/?print=print\">Undeb Cynghrair y Cenhedloedd Cymru (WLNU)<\/a> wedi bod yn un o sefydliadau aelodaeth mwyaf Cymru, gyda dros 30,000 o ymgyrchwyr heddwch yn weithredol mewn 1,000 o gymunedau. Er bod aelodaeth wedi gostwng &#8211; a gweithgareddau wedi&#8217;u hatal gyda dechrau&#8217;r Ail Ryfel Byd &#8211; parhaodd rhwydwaith o grwpiau ac eiriolwyr. Mae Adroddiadau Blynyddol WLNU a gynhyrchwyd rhwng 1939 a 1946 yn cynnig cipolwg ar y gwaith a wnaed yng nghefndir rhyfel.    <\/p>\n<\/div><div class=\"container\">\n<ul class=\"wp-block-list\"><div class=\"container\">\n<li>Gweld <a href=\"https:\/\/www.peoplescollection.wales\/items\/1164231\">Adroddiad WLNU 1939-40<\/a><\/li>\n<\/div>\n\n<div class=\"container\">\n<li>Gweld <a href=\"https:\/\/www.peoplescollection.wales\/items\/1164291\">Adroddiad WLNU 1940-41<\/a><\/li>\n<\/div>\n\n<div class=\"container\">\n<li>Gweld <a href=\"https:\/\/www.peoplescollection.wales\/items\/1164351\">Adroddiad WLNU 1941-42<\/a><\/li>\n<\/div>\n\n<div class=\"container\">\n<li>Gweld <a href=\"https:\/\/www.peoplescollection.wales\/items\/1164401\">Adroddiad WLNU 1942-43<\/a><\/li>\n<\/div>\n\n<div class=\"container\">\n<li>Gweld <a href=\"https:\/\/www.peoplescollection.wales\/items\/1250276\">WLNU \u2013 Pontio UNA Cymru\n Adroddiad 1943-46<\/a><\/li>\n<\/div><\/ul>\n<\/div><div class=\"container\">\n<p>Ailymgynullodd y WLNU ar \u00f4l yr Ail Ryfel Byd ar gyfer eu Cynhadledd Flynyddol olaf yn Nheml Heddwch ar Hydref 27 1945. Cynigion nhw &#8216;cylchgronni&#8217;r hen, cylchgronni&#8217;r newydd&#8217; drwy ddod yn syth yn <strong>Gymdeithas y Cenhedloedd Unedig (Cymru)<\/strong> , neu Gyngor Cenedlaethol Cymru UNA.   <\/p>\n<\/div><div class=\"wp-block-image\"><div class=\"container\">\n<figure class=\"alignright size-large\"><img decoding=\"async\" width=\"228\" height=\"269\" src=\"https:\/\/cymru.global\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/1946-Un-Stamp_we_the_peoples_15.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-9231\" srcset=\"https:\/\/cymru.global\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/1946-Un-Stamp_we_the_peoples_15.jpg 228w, https:\/\/cymru.global\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/1946-Un-Stamp_we_the_peoples_15-1x1.jpg 1w\" sizes=\"(max-width: 228px) 100vw, 228px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">Stamp Coffa Siarter y Cenhedloedd Unedig &#8211; Wikimedia Commons<\/figcaption><\/figure>\n<\/div><\/div><div class=\"container\">\n<p>Cyfarfu Pwyllgor Gweithredol cyntaf UNA Cymru yn Amwythig ar Chwefror 1 1946, a chynhyrchu eu <a href=\"https:\/\/www.peoplescollection.wales\/items\/1250276\">Hadroddiad Blynyddol<\/a> cyntaf yn cwmpasu&#8217;r cyfnod pontio cyfan rhwng 1943 a 1946. Cynhaliwyd <a href=\"https:\/\/www.peoplescollection.wales\/items\/731081\">Cynhadledd a Chyfarfod Cyffredinol Blynyddol cyntaf UNA Cymru<\/a> yn Neuadd y Dref, Wrecsam ar Fai 31 1948. Ym mis Awst 1946, cynorthwyodd Gwilym Davies i drefnu <a href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/World_Federation_of_United_Nations_Associations\">Ffederasiwn Byd-eang cyntaf Cymdeithasau&#8217;r Cenhedloedd Unedig<\/a> yn <strong>Lwcsembwrg<\/strong> , gan sefydlu 5 comisiwn a mudiad gwaelodol y Cenhedloedd Unedig: \u201cNi, y Bobl\u2026\u201d \u2013 gan adleisio geiriau agoriadol <a href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Preamble_to_the_United_Nations_Charter\">Siarter y Cenhedloedd Unedig<\/a> .    <\/p>\n<\/div><div class=\"container\">\n<p>Cynhyrchodd <strong>UNA Cymru<\/strong> eu &#8216;Bwletin&#8217; cyntaf ar \u00f4l y rhyfel (uchod) ym 1949 \u2013 ar \u00f4l 4 blynedd o ddogni parhaus a phrinder papur \u2013 sy&#8217;n taflu goleuni ar yr heriau o ailsefydlu rhwydwaith ymgyrchu, a gweithgareddau canghennau lleol.<\/p>\n<\/div><div class=\"container\">\n<ul class=\"wp-block-list\"><div class=\"container\">\n<li>Gweld <a href=\"https:\/\/www.flickr.com\/photos\/129767871@N03\/albums\/72157714205567726\">Bwletin UNA Cymru 1949<\/a><\/li>\n<\/div>\n\n<div class=\"container\">\n<li>Gweld <a href=\"https:\/\/www.flickr.com\/photos\/129767871@N03\/albums\/72157714207377992\">Adroddiad Blynyddol UNA Cymru 1954<\/a><\/li>\n<\/div><\/ul>\n<\/div><div class=\"wp-block-image is-style-circle-mask\"><div class=\"container\">\n<figure class=\"alignleft size-thumbnail\"><img decoding=\"async\" width=\"200\" height=\"200\" src=\"https:\/\/cymru.global\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/UNA-WLNU-Headway-Magazine-WW2-Victory-Sept-1945-200x200.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-9249\" srcset=\"https:\/\/cymru.global\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/UNA-WLNU-Headway-Magazine-WW2-Victory-Sept-1945-200x200.jpg 200w, https:\/\/cymru.global\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/UNA-WLNU-Headway-Magazine-WW2-Victory-Sept-1945-800x800.jpg 800w, https:\/\/cymru.global\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/UNA-WLNU-Headway-Magazine-WW2-Victory-Sept-1945-100x100.jpg 100w, https:\/\/cymru.global\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/UNA-WLNU-Headway-Magazine-WW2-Victory-Sept-1945-600x600.jpg 600w, https:\/\/cymru.global\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/UNA-WLNU-Headway-Magazine-WW2-Victory-Sept-1945-900x900.jpg 900w, https:\/\/cymru.global\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/UNA-WLNU-Headway-Magazine-WW2-Victory-Sept-1945-1x1.jpg 1w\" sizes=\"(max-width: 200px) 100vw, 200px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">Clawr cylchgrawn &#8216;Headway&#8217; UNA Medi 1945<\/figcaption><\/figure>\n<\/div><\/div><div class=\"container\">\n<p>Daeth UNA Cymru yn brif rwydwaith Cymru o grwpiau cymunedol a oedd yn ymgyrchu dros ryngwladoldeb, hawliau dynol, diogelwch a datblygiad byd-eang drwy gydol y 1950au a&#8217;r 1960au; a pharhaodd fel corff cenedlaethol nes i&#8217;r penderfyniad gael ei wneud yn 2014, ochr yn ochr \u00e2 CEWC Cymru, i rannu adnoddau ac uno \u00e2 WCIA &#8211; Canolfan Materion Rhyngwladol Cymru. Mae canghennau UNA Caerdydd ac UNA Menai yn parhau i drefnu gweithgareddau lleol yn 2020, ac mae gan lawer o ganghennau hanes cyfoethog o actifiaeth leol.   <\/p>\n<\/div><div class=\"container\">\n<ul class=\"wp-block-list\"><div class=\"container\">\n<li><a href=\"https:\/\/www.flickr.com\/photos\/129767871@N03\/albums\/72157714207539397\">Hanes Cangen Caerdydd o UNA<\/a> (wedi&#8217;i gynhyrchu ar gyfer 50fed Pen-blwydd y Cenhedloedd Unedig ym 1995 gan Robert Davies)<\/li>\n<\/div><\/ul>\n<\/div><div class=\"container\">\n<p><\/p>\n<\/div><div class=\"container\">\n<p><\/p>\n<\/div><div class=\"container\">\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Gwirfoddoli Ieuenctid Rhyngwladol ac Ailadeiladu ar \u00f4l yr Ail Ryfel Byd  <\/h3>\n<\/div><div class=\"wp-block-image is-style-circle-mask\"><div class=\"container\">\n<figure class=\"alignright size-thumbnail\"><img decoding=\"async\" width=\"200\" height=\"200\" src=\"https:\/\/cymru.global\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/UNA-IYS-Workcamp-Austria-1959-200x200.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-9325\" srcset=\"https:\/\/cymru.global\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/UNA-IYS-Workcamp-Austria-1959-200x200.jpg 200w, https:\/\/cymru.global\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/UNA-IYS-Workcamp-Austria-1959-800x799.jpg 800w, https:\/\/cymru.global\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/UNA-IYS-Workcamp-Austria-1959-100x100.jpg 100w, https:\/\/cymru.global\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/UNA-IYS-Workcamp-Austria-1959-300x300.jpg 300w, https:\/\/cymru.global\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/UNA-IYS-Workcamp-Austria-1959-768x768.jpg 768w, https:\/\/cymru.global\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/UNA-IYS-Workcamp-Austria-1959-1536x1536.jpg 1536w, https:\/\/cymru.global\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/UNA-IYS-Workcamp-Austria-1959-600x600.jpg 600w, https:\/\/cymru.global\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/UNA-IYS-Workcamp-Austria-1959-1024x1024.jpg 1024w, https:\/\/cymru.global\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/UNA-IYS-Workcamp-Austria-1959-900x900.jpg 900w, https:\/\/cymru.global\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/UNA-IYS-Workcamp-Austria-1959-1x1.jpg 1w, https:\/\/cymru.global\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/UNA-IYS-Workcamp-Austria-1959.jpg 1556w\" sizes=\"(max-width: 200px) 100vw, 200px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\"><em>Robert Davies a ffrindiau yn cloddio ffos gerrig yn Awstria, 1960.<\/em><\/figcaption><\/figure>\n<\/div><\/div><div class=\"container\">\n<p>Arweiniodd gofynion ailadeiladu ar \u00f4l yr Ail Ryfel Byd ym Mhrydain ac ar draws Ewrop, a&#8217;r awydd i ysgogi pobl ifanc i wella clwyfau rhyfel trwy feithrin dealltwriaeth trwy berthnasoedd \u00e2 chymunedau a diwylliannau eraill, UNA UK ac UNA Cymru i gysylltu \u00e2 &#8216;Fforwm Ieuenctid y Byd&#8217; ac yn raddol daeth mudiad Gwasanaeth Ieuenctid Rhyngwladol (IYS) UNA allan ohono.  <\/p>\n<\/div><div class=\"container\">\n<p>Erbyn canol y 1950au, roedd rhannau sylweddol o boblogaeth Ewrop yn parhau i fod wedi&#8217;u dadleoli, yn ffoaduriaid yn aml o fewn eu gwledydd eu hunain. Trwy IYS, cymerodd gwirfoddolwyr ifanc o Gymru a ledled y DU ran mewn gwersylloedd gwaith a oedd yn cefnogi adeiladu tai a chyfleusterau cymunedol, o Awstria i Wlad Groeg. Un o&#8217;r gwirfoddolwyr hynny yn y 1950au-60au oedd <strong>Robert Davies<\/strong> o Bort Talbot, a oroesodd drwy&#8217;r <a href=\"https:\/\/www.walesonline.co.uk\/news\/wales-news\/cardiff-world-war-two-bombs-15827096\">Blitz yng Nghaerdydd yn ystod yr Ail Ryfel Byd<\/a> tra bod ei rieni&#8217;n gweithio yn y gwaith dur.    <\/p>\n<\/div><div class=\"wp-block-image is-style-circle-mask\"><div class=\"container\">\n<figure class=\"alignright size-thumbnail\"><a href=\"https:\/\/www.flickr.com\/photos\/129767871@N03\/sets\/72157682901470082\/\"><img decoding=\"async\" width=\"200\" height=\"200\" src=\"https:\/\/cymru.global\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/UNA-Exchange-All-Together-Robert-davies-Peace-Camps-Biography-2010-Cover-Photo-200x200.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-6473\" srcset=\"https:\/\/cymru.global\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/UNA-Exchange-All-Together-Robert-davies-Peace-Camps-Biography-2010-Cover-Photo-200x200.jpg 200w, https:\/\/cymru.global\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/UNA-Exchange-All-Together-Robert-davies-Peace-Camps-Biography-2010-Cover-Photo-100x100.jpg 100w, https:\/\/cymru.global\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/UNA-Exchange-All-Together-Robert-davies-Peace-Camps-Biography-2010-Cover-Photo-900x900.jpg 900w, https:\/\/cymru.global\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/UNA-Exchange-All-Together-Robert-davies-Peace-Camps-Biography-2010-Cover-Photo-1x1.jpg 1w\" sizes=\"(max-width: 200px) 100vw, 200px\" \/><\/a><figcaption class=\"wp-element-caption\">Gweler <a href=\"https:\/\/www.flickr.com\/photos\/129767871@N03\/sets\/72157682901470082\/\">hunangofiant gwirfoddoli ar \u00f4l yr Ail Ryfel Byd Robert Davies &#8216;All Together&#8217;<\/a><\/figcaption><\/figure>\n<\/div><\/div><div class=\"container\">\n<ul class=\"wp-block-list\"><div class=\"container\">\n<li>Gweld <a href=\"https:\/\/flic.kr\/s\/aHskYnCjH1\">&#8216;Pawb Gyda&#8217;n Gilydd&#8217; &#8211; Profiad Personol o Wersylloedd Gwaith Ieuenctid Rhyngwladol<\/a> gan Robert Davies<\/li>\n<\/div><\/ul>\n<\/div><div class=\"container\">\n<p>Ysbrydolodd profiad Robert o gymryd rhan mewn gwersyll gwaith rhyngwladol yn Awstria ef i ddod yn hyrwyddwr gydol oes dros wirfoddoli ieuenctid rhwng Cymru a&#8217;r byd. Sefydlodd <a href=\"https:\/\/www.cardiff.ac.uk\/strong-communities-healthier-people\/our-work\/from-fort-to-pit-to-port\/project-partners\/vcs-cymru-chronicle-project\">VCS (biwro Gwasanaeth Gwirfoddoli Caerdydd<\/a> ) ym 1965, ac yna <a href=\"http:\/\/www.unaexchange.org\/\">Cyfnewidfa UNA<\/a> ym 1973 &#8211; sy&#8217;n parhau i weithredu heddiw o Deml Heddwch, fel rhan annatod o waith WCIA, gyda&#8217;r nod o ysbrydoli cenhedlaeth newydd o ryngwladwyr gyda heriau cydweithredu byd-eang heddiw.   <\/p>\n<\/div><div class=\"wp-block-image\"><div class=\"container\">\n<figure class=\"aligncenter size-large\"><img decoding=\"async\" width=\"600\" height=\"450\" src=\"https:\/\/cymru.global\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/HLF-WCIA-Wales-Peace-Garden-International-Volunteers-August-2015.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-4643\" srcset=\"https:\/\/cymru.global\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/HLF-WCIA-Wales-Peace-Garden-International-Volunteers-August-2015.png 600w, https:\/\/cymru.global\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/HLF-WCIA-Wales-Peace-Garden-International-Volunteers-August-2015-300x225.png 300w, https:\/\/cymru.global\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/HLF-WCIA-Wales-Peace-Garden-International-Volunteers-August-2015-1x1.png 1w\" sizes=\"(max-width: 600px) 100vw, 600px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\"><em>Gwirfoddolwyr Cyfnewid Rhyngwladol UNA yn mwynhau gwersyll gwaith ieuenctid 2015 yn Nheml Heddwch, yn adnewyddu Gardd Heddwch Genedlaethol Cymru.<\/em><\/figcaption><\/figure>\n<\/div><\/div><div class=\"container\">\n<p><\/p>\n<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Wedi&#8217;i ddiweddaru i nodi #UN80, sef 80fed Pen-blwydd y Cenhedloedd Unedig ym mis Hydref 2025. 24 Hydref bob blwyddyn yw Diwrnod y Cenhedloedd Unedig, gyda gweithgareddau ledled y byd yn ymddangos ar Twitter gan ddefnyddio&#8217;r hashnodau #UNDay #UNDay2024. Mae&#8217;r erthygl hon yn tynnu sylw at rai o&#8217;r cysylltiadau rhwng Cymru [&#8230;]<\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":22481,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"iawp_total_views":12,"footnotes":""},"categories":[1392,616,1241],"tags":[],"class_list":["post-50979","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-blog","category-rhyfel-a-gwrthdaro-cy","category-wcia-history-cy"],"acf":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.5 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Cymru yn Uno&#039;r Cenhedloedd: Adeiladu Byd Gwell ar \u00f4l yr Ail Ryfel Byd - Cymru Global<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Chwaraeodd Cymru, adeiladwyr heddwch a rhyngwladolwyr Cymru ran enfawr wrth lunio&#039;r Cenhedloedd Unedig a&#039;i gyrff ar \u00f4l yr Ail Ryfel Byd - gan adeiladu byd gwell o ludw gwrthdaro mwyaf marwol y byd.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"cy_GB\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Cymru yn Uno&#039;r Cenhedloedd: Adeiladu Byd Gwell ar \u00f4l yr Ail Ryfel Byd - Cymru Global\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Chwaraeodd Cymru, adeiladwyr heddwch a rhyngwladolwyr Cymru ran enfawr wrth lunio&#039;r Cenhedloedd Unedig a&#039;i gyrff ar \u00f4l yr Ail Ryfel Byd - gan adeiladu byd gwell o ludw gwrthdaro mwyaf marwol y byd.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/cymru.global\/cy\/wcia-news-cy\/wcia-history-cy\/cymru-yn-unor-cenhedloedd-adeiladu-byd-gwell-ar-ol-yr-ail-ryfel-byd\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Cymru Global\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/welshcentreforinternationalaffairs\/\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2026-03-04T15:57:30+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2026-03-04T15:57:35+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/cymru.global\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/UN-Charter-Temple-of-Peace-Archives.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1920\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1440\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Craig Owen\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@WCIA_Wales\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@WCIA_Wales\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Craig Owen\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"12 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/cymru.global\\\/cy\\\/wcia-news-cy\\\/wcia-history-cy\\\/cymru-yn-unor-cenhedloedd-adeiladu-byd-gwell-ar-ol-yr-ail-ryfel-byd\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/cymru.global\\\/cy\\\/wcia-news-cy\\\/wcia-history-cy\\\/cymru-yn-unor-cenhedloedd-adeiladu-byd-gwell-ar-ol-yr-ail-ryfel-byd\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"Craig Owen\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/cymru.global\\\/cy\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/b4a3bb351a6e3c07121e207a47e2b1ab\"},\"headline\":\"Cymru yn Uno&#8217;r Cenhedloedd: Adeiladu Byd Gwell ar \u00f4l yr Ail Ryfel Byd\",\"datePublished\":\"2026-03-04T15:57:30+00:00\",\"dateModified\":\"2026-03-04T15:57:35+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/cymru.global\\\/cy\\\/wcia-news-cy\\\/wcia-history-cy\\\/cymru-yn-unor-cenhedloedd-adeiladu-byd-gwell-ar-ol-yr-ail-ryfel-byd\\\/\"},\"wordCount\":2514,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/cymru.global\\\/cy\\\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/cymru.global\\\/cy\\\/wcia-news-cy\\\/wcia-history-cy\\\/cymru-yn-unor-cenhedloedd-adeiladu-byd-gwell-ar-ol-yr-ail-ryfel-byd\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/cymru.global\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2021\\\/11\\\/UN-Charter-Temple-of-Peace-Archives.jpg\",\"articleSection\":[\"Blog\",\"Rhyfel a Gwrthdaro\",\"WCIA history\"],\"inLanguage\":\"cy-GB\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/cymru.global\\\/cy\\\/wcia-news-cy\\\/wcia-history-cy\\\/cymru-yn-unor-cenhedloedd-adeiladu-byd-gwell-ar-ol-yr-ail-ryfel-byd\\\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/cymru.global\\\/cy\\\/wcia-news-cy\\\/wcia-history-cy\\\/cymru-yn-unor-cenhedloedd-adeiladu-byd-gwell-ar-ol-yr-ail-ryfel-byd\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/cymru.global\\\/cy\\\/wcia-news-cy\\\/wcia-history-cy\\\/cymru-yn-unor-cenhedloedd-adeiladu-byd-gwell-ar-ol-yr-ail-ryfel-byd\\\/\",\"name\":\"Cymru yn Uno'r Cenhedloedd: Adeiladu Byd Gwell ar \u00f4l yr Ail Ryfel Byd - Cymru Global\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/cymru.global\\\/cy\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/cymru.global\\\/cy\\\/wcia-news-cy\\\/wcia-history-cy\\\/cymru-yn-unor-cenhedloedd-adeiladu-byd-gwell-ar-ol-yr-ail-ryfel-byd\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/cymru.global\\\/cy\\\/wcia-news-cy\\\/wcia-history-cy\\\/cymru-yn-unor-cenhedloedd-adeiladu-byd-gwell-ar-ol-yr-ail-ryfel-byd\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/cymru.global\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2021\\\/11\\\/UN-Charter-Temple-of-Peace-Archives.jpg\",\"datePublished\":\"2026-03-04T15:57:30+00:00\",\"dateModified\":\"2026-03-04T15:57:35+00:00\",\"description\":\"Chwaraeodd Cymru, adeiladwyr heddwch a rhyngwladolwyr Cymru ran enfawr wrth lunio'r Cenhedloedd Unedig a'i gyrff ar \u00f4l yr Ail Ryfel Byd - gan adeiladu byd gwell o ludw gwrthdaro mwyaf marwol y byd.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/cymru.global\\\/cy\\\/wcia-news-cy\\\/wcia-history-cy\\\/cymru-yn-unor-cenhedloedd-adeiladu-byd-gwell-ar-ol-yr-ail-ryfel-byd\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"cy-GB\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/cymru.global\\\/cy\\\/wcia-news-cy\\\/wcia-history-cy\\\/cymru-yn-unor-cenhedloedd-adeiladu-byd-gwell-ar-ol-yr-ail-ryfel-byd\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"cy-GB\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/cymru.global\\\/cy\\\/wcia-news-cy\\\/wcia-history-cy\\\/cymru-yn-unor-cenhedloedd-adeiladu-byd-gwell-ar-ol-yr-ail-ryfel-byd\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/cymru.global\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2021\\\/11\\\/UN-Charter-Temple-of-Peace-Archives.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/cymru.global\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2021\\\/11\\\/UN-Charter-Temple-of-Peace-Archives.jpg\",\"width\":1920,\"height\":1440},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/cymru.global\\\/cy\\\/wcia-news-cy\\\/wcia-history-cy\\\/cymru-yn-unor-cenhedloedd-adeiladu-byd-gwell-ar-ol-yr-ail-ryfel-byd\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Cartref\",\"item\":\"https:\\\/\\\/cymru.global\\\/cy\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Cymru yn Uno&#8217;r Cenhedloedd: Adeiladu Byd Gwell ar \u00f4l yr Ail Ryfel Byd\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/cymru.global\\\/cy\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/cymru.global\\\/cy\\\/\",\"name\":\"Cymru Global\",\"description\":\"\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/cymru.global\\\/cy\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/cymru.global\\\/cy\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"cy-GB\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/cymru.global\\\/cy\\\/#organization\",\"name\":\"Cymru Global\",\"url\":\"https:\\\/\\\/cymru.global\\\/cy\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"cy-GB\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/cymru.global\\\/cy\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/cymru.global\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/02\\\/loog-white.svg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/cymru.global\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/02\\\/loog-white.svg\",\"width\":179,\"height\":59,\"caption\":\"Cymru Global\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/cymru.global\\\/cy\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"},\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/www.facebook.com\\\/welshcentreforinternationalaffairs\\\/\",\"https:\\\/\\\/x.com\\\/WCIA_Wales\",\"https:\\\/\\\/www.instagram.com\\\/wcia_wales\\\/?hl=en-gb\",\"https:\\\/\\\/www.youtube.com\\\/channel\\\/UC0G2l7QV_yPDU4RHB8hEEPg\"]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/cymru.global\\\/cy\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/b4a3bb351a6e3c07121e207a47e2b1ab\",\"name\":\"Craig Owen\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"cy-GB\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/ddf69d48b620ba56dc5e9645bb2b3b54243829f3e133aaad1d2f65e0ae3d7d0c?s=96&d=mm&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/ddf69d48b620ba56dc5e9645bb2b3b54243829f3e133aaad1d2f65e0ae3d7d0c?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/ddf69d48b620ba56dc5e9645bb2b3b54243829f3e133aaad1d2f65e0ae3d7d0c?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Craig Owen\"},\"url\":\"https:\\\/\\\/cymru.global\\\/cy\\\/author\\\/craig-owen\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Cymru yn Uno'r Cenhedloedd: Adeiladu Byd Gwell ar \u00f4l yr Ail Ryfel Byd - Cymru Global","description":"Chwaraeodd Cymru, adeiladwyr heddwch a rhyngwladolwyr Cymru ran enfawr wrth lunio'r Cenhedloedd Unedig a'i gyrff ar \u00f4l yr Ail Ryfel Byd - gan adeiladu byd gwell o ludw gwrthdaro mwyaf marwol y byd.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"og_locale":"cy_GB","og_type":"article","og_title":"Cymru yn Uno'r Cenhedloedd: Adeiladu Byd Gwell ar \u00f4l yr Ail Ryfel Byd - Cymru Global","og_description":"Chwaraeodd Cymru, adeiladwyr heddwch a rhyngwladolwyr Cymru ran enfawr wrth lunio'r Cenhedloedd Unedig a'i gyrff ar \u00f4l yr Ail Ryfel Byd - gan adeiladu byd gwell o ludw gwrthdaro mwyaf marwol y byd.","og_url":"https:\/\/cymru.global\/cy\/wcia-news-cy\/wcia-history-cy\/cymru-yn-unor-cenhedloedd-adeiladu-byd-gwell-ar-ol-yr-ail-ryfel-byd\/","og_site_name":"Cymru Global","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/welshcentreforinternationalaffairs\/","article_published_time":"2026-03-04T15:57:30+00:00","article_modified_time":"2026-03-04T15:57:35+00:00","og_image":[{"width":1920,"height":1440,"url":"https:\/\/cymru.global\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/UN-Charter-Temple-of-Peace-Archives.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Craig Owen","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@WCIA_Wales","twitter_site":"@WCIA_Wales","twitter_misc":{"Written by":"Craig Owen","Est. reading time":"12 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/cymru.global\/cy\/wcia-news-cy\/wcia-history-cy\/cymru-yn-unor-cenhedloedd-adeiladu-byd-gwell-ar-ol-yr-ail-ryfel-byd\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/cymru.global\/cy\/wcia-news-cy\/wcia-history-cy\/cymru-yn-unor-cenhedloedd-adeiladu-byd-gwell-ar-ol-yr-ail-ryfel-byd\/"},"author":{"name":"Craig Owen","@id":"https:\/\/cymru.global\/cy\/#\/schema\/person\/b4a3bb351a6e3c07121e207a47e2b1ab"},"headline":"Cymru yn Uno&#8217;r Cenhedloedd: Adeiladu Byd Gwell ar \u00f4l yr Ail Ryfel Byd","datePublished":"2026-03-04T15:57:30+00:00","dateModified":"2026-03-04T15:57:35+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/cymru.global\/cy\/wcia-news-cy\/wcia-history-cy\/cymru-yn-unor-cenhedloedd-adeiladu-byd-gwell-ar-ol-yr-ail-ryfel-byd\/"},"wordCount":2514,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/cymru.global\/cy\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/cymru.global\/cy\/wcia-news-cy\/wcia-history-cy\/cymru-yn-unor-cenhedloedd-adeiladu-byd-gwell-ar-ol-yr-ail-ryfel-byd\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/cymru.global\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/UN-Charter-Temple-of-Peace-Archives.jpg","articleSection":["Blog","Rhyfel a Gwrthdaro","WCIA history"],"inLanguage":"cy-GB","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/cymru.global\/cy\/wcia-news-cy\/wcia-history-cy\/cymru-yn-unor-cenhedloedd-adeiladu-byd-gwell-ar-ol-yr-ail-ryfel-byd\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/cymru.global\/cy\/wcia-news-cy\/wcia-history-cy\/cymru-yn-unor-cenhedloedd-adeiladu-byd-gwell-ar-ol-yr-ail-ryfel-byd\/","url":"https:\/\/cymru.global\/cy\/wcia-news-cy\/wcia-history-cy\/cymru-yn-unor-cenhedloedd-adeiladu-byd-gwell-ar-ol-yr-ail-ryfel-byd\/","name":"Cymru yn Uno'r Cenhedloedd: Adeiladu Byd Gwell ar \u00f4l yr Ail Ryfel Byd - Cymru Global","isPartOf":{"@id":"https:\/\/cymru.global\/cy\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/cymru.global\/cy\/wcia-news-cy\/wcia-history-cy\/cymru-yn-unor-cenhedloedd-adeiladu-byd-gwell-ar-ol-yr-ail-ryfel-byd\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/cymru.global\/cy\/wcia-news-cy\/wcia-history-cy\/cymru-yn-unor-cenhedloedd-adeiladu-byd-gwell-ar-ol-yr-ail-ryfel-byd\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/cymru.global\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/UN-Charter-Temple-of-Peace-Archives.jpg","datePublished":"2026-03-04T15:57:30+00:00","dateModified":"2026-03-04T15:57:35+00:00","description":"Chwaraeodd Cymru, adeiladwyr heddwch a rhyngwladolwyr Cymru ran enfawr wrth lunio'r Cenhedloedd Unedig a'i gyrff ar \u00f4l yr Ail Ryfel Byd - gan adeiladu byd gwell o ludw gwrthdaro mwyaf marwol y byd.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/cymru.global\/cy\/wcia-news-cy\/wcia-history-cy\/cymru-yn-unor-cenhedloedd-adeiladu-byd-gwell-ar-ol-yr-ail-ryfel-byd\/#breadcrumb"},"inLanguage":"cy-GB","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/cymru.global\/cy\/wcia-news-cy\/wcia-history-cy\/cymru-yn-unor-cenhedloedd-adeiladu-byd-gwell-ar-ol-yr-ail-ryfel-byd\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"cy-GB","@id":"https:\/\/cymru.global\/cy\/wcia-news-cy\/wcia-history-cy\/cymru-yn-unor-cenhedloedd-adeiladu-byd-gwell-ar-ol-yr-ail-ryfel-byd\/#primaryimage","url":"https:\/\/cymru.global\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/UN-Charter-Temple-of-Peace-Archives.jpg","contentUrl":"https:\/\/cymru.global\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/UN-Charter-Temple-of-Peace-Archives.jpg","width":1920,"height":1440},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/cymru.global\/cy\/wcia-news-cy\/wcia-history-cy\/cymru-yn-unor-cenhedloedd-adeiladu-byd-gwell-ar-ol-yr-ail-ryfel-byd\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Cartref","item":"https:\/\/cymru.global\/cy\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Cymru yn Uno&#8217;r Cenhedloedd: Adeiladu Byd Gwell ar \u00f4l yr Ail Ryfel Byd"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/cymru.global\/cy\/#website","url":"https:\/\/cymru.global\/cy\/","name":"Cymru Global","description":"","publisher":{"@id":"https:\/\/cymru.global\/cy\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/cymru.global\/cy\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"cy-GB"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/cymru.global\/cy\/#organization","name":"Cymru Global","url":"https:\/\/cymru.global\/cy\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"cy-GB","@id":"https:\/\/cymru.global\/cy\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/cymru.global\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/loog-white.svg","contentUrl":"https:\/\/cymru.global\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/loog-white.svg","width":179,"height":59,"caption":"Cymru Global"},"image":{"@id":"https:\/\/cymru.global\/cy\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/welshcentreforinternationalaffairs\/","https:\/\/x.com\/WCIA_Wales","https:\/\/www.instagram.com\/wcia_wales\/?hl=en-gb","https:\/\/www.youtube.com\/channel\/UC0G2l7QV_yPDU4RHB8hEEPg"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/cymru.global\/cy\/#\/schema\/person\/b4a3bb351a6e3c07121e207a47e2b1ab","name":"Craig Owen","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"cy-GB","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/ddf69d48b620ba56dc5e9645bb2b3b54243829f3e133aaad1d2f65e0ae3d7d0c?s=96&d=mm&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/ddf69d48b620ba56dc5e9645bb2b3b54243829f3e133aaad1d2f65e0ae3d7d0c?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/ddf69d48b620ba56dc5e9645bb2b3b54243829f3e133aaad1d2f65e0ae3d7d0c?s=96&d=mm&r=g","caption":"Craig Owen"},"url":"https:\/\/cymru.global\/cy\/author\/craig-owen\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/cymru.global\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/50979","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/cymru.global\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/cymru.global\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cymru.global\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/users\/7"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cymru.global\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=50979"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/cymru.global\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/50979\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":50980,"href":"https:\/\/cymru.global\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/50979\/revisions\/50980"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cymru.global\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/media\/22481"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/cymru.global\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=50979"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/cymru.global\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=50979"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/cymru.global\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=50979"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}