Hyfforddi pobl ifanc i fod yn Heddychwyr
Mae UNESCO newydd ddiweddaru eu hargymhelliad o 1974 ar Addysg dros Heddwch, Hawliau Dynol a Datblygu Cynaliadwy , gan osod addysg fel prif ysgogydd ar gyfer heddwch a dealltwriaeth ryngwladol.
Cynhaliwyd enghraifft dda o adeiladu byd mwy heddychlon a chynaliadwy o’r gwaelod i fyny yn Nheml Heddwch ac Iechyd yng Nghaerdydd ar 23 – 25 Ionawr , 2024. Cymerodd 19 o athrawon o 11 ysgol ledled De Cymru (10 ysgol gynradd ac 1 ysgol uwchradd) ran mewn cwrs hyfforddi tair diwrnod, gan eu galluogi i weithredu cynlluniau Cyfryngu Cyfoedion llwyddiannus (datrys gwrthdaro i bobl ifanc, gan bobl ifanc) yn eu cyd-destunau. Roedd yr hyfforddiant hwn yn ganlyniad cydweithrediad rhwng Canolfan Materion Rhyngwladol Cymru (WCIA) a Chrynwyr ym Mhrydain ac fe’i gwnaed yn bosibl oherwydd cyllid o gronfa etifeddol a gedwir gan Grynwyr yn Ne Cymru.
Dim ond dechrau prosiect blwyddyn o hyd oedd hwn sy’n anelu at greu model cynaliadwy ar gyfer adeiladu heddwch. Yn dilyn yr hyfforddiant, mae staff bellach wedi ymrwymo i hyfforddi grŵp blwyddyn cyfan mewn sgiliau empathig a datrys gwrthdaro, yna i ddewis grŵp o gyfryngwyr cyfoedion a fydd yn eu tro yn cael eu hyfforddi a’u cefnogi’n rheolaidd i gyflawni eu rôl. Rhan arall o ymrwymiad yr ysgolion yw hyfforddi eu holl staff, gan gynnwys goruchwylwyr amser cinio, fel bod dealltwriaeth a pharch at rôl y cyfryngwyr cyfoedion wrth gefnogi cyd-ddisgyblion i ddatrys gwrthdaro. Bydd ail ‘garfan’ o ysgolion yn cael eu hyfforddi yn yr haf er mwyn ehangu’r rhwydwaith, a chynhelir cynhadledd ym mis Ionawr 2025, lle bydd staff a disgyblion yn dod ynghyd i rannu canlyniadau cadarnhaol ac arfer da – gobeithio ym mhresenoldeb gwleidyddion sydd â diddordeb!
Cynnwys a Methodoleg yr Hyfforddiant:
Aeth yr hyfforddiant â’r cyfranogwyr drwy’r gweithgareddau y byddant yn eu cyflwyno gyda’u disgyblion mewn ffordd ryngweithiol a chyfranogol. Ar Ddiwrnod Un, fe wnaethom ganolbwyntio ar ddatblygu’r sgiliau sydd eu hangen ar bobl ifanc i fynegi eu hunain ac ymateb i eraill yn ddi-drais, gan gynnwys sut i fynegi eu teimladau a’u hanghenion, sut i wahaniaethu rhwng iaith sy’n beio ac iaith nad yw’n beio, sut i wrando’n effeithiol a sut i dawelu gwrthdaro. Aeth Diwrnod Dau a Thri â’r cyfranogwyr drwy’r broses gyfryngu gan gymheiriaid a sgiliau a materion cysylltiedig fel pwysigrwydd a therfynau cyfrinachedd, didueddrwydd a defnyddio cwestiynau agored a chaeedig. Roedd amser hefyd i drafod beth all a beth na all disgyblion gyfryngu, pryd y gallent fod angen gwrando yn unig, a phethau ymarferol fel pryd a ble y bydd y sesiynau cyfryngu yn digwydd a pha gefnogaeth fydd ei hangen ar y cyfryngwyr.
Yn bwysig, cyflwynwyd yr hyfforddiant mewn ffordd a oedd yn anelu at fodelu’r cynnwys. Cynhaliwyd mewn cylch ac roedd yn llawn gemau a gweithgareddau hwyliog yn ogystal â chwarae rôl, gwaith mewn parau a grwpiau ac amser ar gyfer myfyrio unigol. Gwerthfawrogwyd hyn yn arbennig gan y cyfranogwyr. Wedi gofyn beth oeddent yn ei werthfawrogi fwyaf am yr hyfforddiant, soniodd un cyfranogwr: ‘Darparu’r hyfforddiant drwy weithgareddau fel ei bod hi’n glir sut olwg fyddai ar wersi / hyfforddiant yn fy ysgol i. Mwynheais y dull yn fawr a pha mor addysgiadol oedd yr hyfforddiant.’ Roedd cyfranogwr arall yn gwerthfawrogi ‘cael amser i chwarae rôl senarios a … i drafod yn fanwl.’ Ac wrth gwrs, roedd pawb wrth eu bodd â’r adnoddau am ddim!
Y Cyd-destun Ehangach:
Rydym yn ffodus yng Nghymru bod y math hwn o hyfforddiant yn cyd-fynd yn dda â’r cwricwlwm. Gwnaethom ymdrech ymwybodol hefyd yn ystod yr hyfforddiant i dynnu sylw at sut mae cyfryngu gan gymheiriaid yn cyd-fynd â chyd-destun ehangach heddwch ac addysg heddwch trwy gynnig gweithgareddau amser cinio dewisol. Ar y diwrnod cyntaf fe gynigiom daith fer o amgylch Teml Heddwch ac Iechyd, ar yr ail ddiwrnod cawsant wybodaeth am Gynllun Ysgolion Heddwch WCIA2 , tra ar y diwrnod olaf clywsant fwy am addysg heddwch yn gyffredinol, gan gynnwys amrywiaeth o adnoddau sydd ar gael i ysgolion.
Egwyddorion Sylfaenol:
Yn sail i ddarpariaeth cyrsiau fel hyn mae gweledigaeth ehangach o’r wybodaeth, y sgiliau a’r ymddygiadau y mae eu hangen ar bobl ifanc os ydym am adeiladu dyfodol heddychlon a chynaliadwy i ddynoliaeth. Efallai yr hyn sydd bwysicaf oll, yw bod angen i bobl ifanc ddatblygu’r hyder a’r sgiliau i ddatrys problemau eu hunain, yn lle disgwyl i ryw ffigur awdurdod ddatrys pethau drostyn nhw.
Mae’n teimlo fel pe baem ar ddechrau taith gyffrous ac rydym yn edrych ymlaen at allu rhannu canlyniadau cadarnhaol ymhen blwyddyn. Gobeithio y bydd mentrau fel hyn yn mynd rhywfaint o’r ffordd i ddatblygu’r egwyddorion hanfodol a’r canlyniadau dysgu – fel empathi, meddwl beirniadol, dealltwriaeth ryngddiwylliannol a stiwardiaeth amgylcheddol – a bwysleisiwyd yn Argymhelliad diwygiedig UNESCO.
https://twitter.com/PeaceEduQuaker/status/1753044264378863981/video/1